Tag Archives: ψυχολογική υποσήριξη

Παιδική Κακοποίηση: Ο Φυλακισμός της ψυχής

παιδική κακοποίηση,ψυχικό,τραύμα,πληγή,πόνος

Η παιδική κακοποίηση είναι ένα ψυχικό τραύμα, μια πληγή ανοιχτή που δεν κλείνει, παρά μόνο, κάποια στιγμή, σταματά να αιμορραγεί. Ο πόνος που εισπράττουν τα παιδιά αποθηκεύεται, τα συναισθήματά τους μένουν στο σώμα τους και βρίσκονται σε ετοιμότητα για να ενεργοποιηθούν, όταν βρεθούν υπόλογα σε μια παρόμοια κατάσταση. Η κακοποίηση δεν φέρει μόνο συνέπειες στο σώμα, αλλά και στην ψυχή, όχι μονάχα στο «τώρα», αλλά και στο «αύριο».  Το παιδί-θύμα ενδέχεται να μετατραπεί σε ενήλικα θύτη. Το φάσμα της κακοποίησης δεν περιλαμβάνει μόνον τη σωματική, αλλά και την συναισθηματική και τη σεξουαλική βία, καθώς και την παραμέληση.

Παιδική βία, ένα διαχρονικό φαινόμενο

Η παιδική βία δεν είναι ένα σύγχρονο φαινόμενο. Αν ανατρέξουμε πολλά χρόνια πίσω, όπου οι Σπαρτιάτες πετούσαν τα άρρωστα παιδιά τους στον Καιάδα, καθώς και στα παραδείγματα τις μυθολογίας όπως η Ήρα, που δεν δίστασε να ξεφορτωθεί τον Ήφαιστο, διότι ήταν κουτσός και άσχημος, πετώντας τον από τον Όλυμπο, θα επιβεβαιώσουμε, πως η βία ήταν ανέκαθεν παρούσα. Ο ξυλοδαρμός ή/και οι προσβολές επιπροσθέτως, αποτελούσαν μέσο διαπαιδαγώγησης για αρκετά χρόνια και θεωρούνταν μη τιμωρητική συμπεριφορά.

Σήμερα, τα στατιστικά στοιχεία φανερώνουν μια σημαντικά ανοδική πορεία της παιδικής κακοποίησης. Αυτή όμως η αύξηση κατά πόσο είναι αντικειμενική; Η βία προϋπήρχε, απλά οι άνθρωποι εθελοτυφλούσαν, ενώ όσες περιπτώσεις  ήταν γνώστες τις φύλαγαν σαν επτασφράγιστο μυστικό. Μαρτυρίες παιδιάτρων αναφέρουν ότι έχουν συναντήσει σε πολύ υψηλά ποσοστά περίπου 60% στους νοσοκομειακούς χώρους κακοποιημένα παιδιά, κατά τη διάρκεια της καριέρας τους.

Η έρευνα που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού στην Ελλάδα σε δείγμα 12.000 παιδιών,  ΣΤ’ Δημοτικού, Α’ Γυμνασίου και Α’ Λυκείου, σε σχολεία της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Κρήτης, έδειξε ότι ένας στους δύο μαθητές δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου έχει υποστεί σωματική βία και ένα στα δέκα παιδιά έχει υποστεί σεξουαλική βία κατά τη διάρκεια μόνο της τελευταίας χρονιάς. Το 76,8% των παιδιών έχουν υπάρξει θύματα της σωματικής έναντι του 16,2% αυτών που έχουν δεχτεί σεξουαλική βία κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας. Τα ανωτέρω ποσοστά και παράλληλα τα στατιστικά στοιχεία με 4.500 αναφορές κακοποίησης ή παραμέλησης που καταγράφηκαν στην Αττική και την Κρήτη, το 2010, επιβεβαιώνουν μια έξαρση αν και είναι ευρέως γνωστό ότι οι περισσότερες κακοποιήσεις δεν γνωστοποιούνται ποτέ στις αρμόδιες αρχές. Ενδεικτικά είναι τα ερευνητικά αποτελέσματα  που αποκαλύπτουν πως μόνον το 1% των περιπτώσεων κακοποίησης ή παραμέλησης παιδιών καταγράφεται στις Αρχές.

Ποιοι «διεκδικούν» το ρόλο του θύτη;

Οι γονείς τις περισσότερες φορές  είναι τα  πρόσωπα που επωμίζονται αυτόν τον ρόλο, με κυρίαρχο αυτό της μητέρας. Αξίζει να σημειωθεί ότι, αυτοί οι άνθρωποι κουβαλάνε ένα βεβαρημένο άλυτο ψυχοσωματικό παρελθόν, καθώς πρόκειται για άτομα επίσης κακοποιημένα, ψυχικά ασθενή, χρήστες ουσιών ή αλκοόλ ή απλά συναισθηματικά ανεπαρκή. Η κοινωνικοοικονομική και μορφωτική κατάσταση του ατόμου δεν φαίνεται να διαδραματίζει κάποιο σημαίνοντα ρόλο. Έχει παρατηρηθεί ωστόσο, ότι αυτό που διαφοροποιεί τα κοινωνικά στρώματα είναι οι μορφές της βίας που χρησιμοποιούν και όχι η ίδια η κακοποίηση. Συνήθως στα κατώτερα κοινωνικά επίπεδα, η κακοποίηση πραγματοποιείται μέσω της σωματικής και σεξουαλικής βίας, εν αντιθέσει με τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα και στους ανώτερα μορφωτικά γονείς που επιλέγουν την συναισθηματική και ψυχολογική κακοποίηση.  Η εκδήλωση της βίας συνδέεται με ένα εσωτερικό κομμάτι του καθενός και όχι με αντικειμενικούς εξωγενείς παράγοντες.

Τα σημάδια της κακοποίησης

Η βία που δέχεται ένα παιδί δεν βλάπτει μονάχα τα αθώα παιδικά του χρόνια, αλλά επιβαρύνει ψυχικά  όλη του τη ζωή. Η παιδική κακοποίηση φέρει μεταβολές στο DNA του παιδιού. Ο Idan Shalev σε έρευνά που πραγματοποίησε στο Πανεπιστήμιο Duke απέδειξε ότι η βία καταστρέφει τα κύτταρα, με άμεση απόρροια την πρόωρη γήρανση. Η κακοποίηση γεννά επίσης άτομα με προβλήματα προσωπικότητας, κατάθλιψης, κατάχρησης και αγχώδη διαταραχή. Ο καταναγκασμός της επανάληψης στην διαιώνιση των τραυματικών καταστάσεων εμποδίζει αυτά τα άτομα να συνάψουν υγιείς σχέσεις.

Υπάρχει θεραπεία;

Η κακοποιημένη ψυχή δεν σταματάει να νοσεί, για το λόγο αυτό το άτομο χρειάζεται θεραπεία. Τα παιδιά αυτά ζουν μέσα σε ένα γυάλινο κόσμο που μονάχα εάν τον σπάσουν θα απεγκλωβιστούν. Η άρνηση της πραγματικότητας, ως ασπίδα προστασίας μπλοκάρει το «εγώ» τους, δεν τα αφήνει να αποδεσμευτούν από το φαύλο κύκλο της κακοποίησης και να δομήσουν έναν ψυχισμό εκ νέου. Ο Βρετανικού Οργανισμού Stopitnow αναφέρει ότι το 75% των παιδιών που κακοποιούνται σεξουαλικά δε θα εξωτερικεύσουν ποτέ και σε κανέναν αυτό που τους συνέβη κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Τα παιδιά-θύματα βίας δεν αποδεσμεύονται ποτέ, τα απωθημένα συναισθήματα ελλοχεύουν. Οι μακροχρόνιες ψυχοθεραπευτικές τεχνικές είναι ικανές να απελευθερώσουν και να αφυπνίσουν το «καλό κομμάτι» του παιδιού.

Πώς μπορεί να γίνει αντιληπτή η θυματοποίηση ενός παιδιού;

Τα παιδιά ρουφούν σαν σφουγγάρια ότι βλέπουν, ακούν και τα περιβάλλει. Είναι μιμητές και σπεύδουν να αναπαραστήσουν αυτό που βιώνουν. Ένα παιδί που κακοποιείται από τους γονείς, στο σχολείο ενδέχεται και αυτό να επαναλάβει το ίδιο μοντέλο, ασκώντας το ίδιο αυτή τη φορά βία σε κάποιον αδύναμο ή εύθραυστο. Περίεργες συμπεριφορές, όπως υπερκινητικότητα και επιθετικότητα ή αντίθετα απόσυρση και αντικοινωνικότητα επίσης κινούν υποψίες. Η βία εκδηλώνεται πολλές φορές μέσα από το παιχνίδι ή μέσα από μια ζωγραφιά. Τα κακοποιημένα παιδιά ζωγραφίζουν με μουντά σκούρα χρώματα και το σχέδιο τους κυριεύεται από μια ασάφεια. Η φιγούρα του θύτη συνήθως παραλείπεται ή σχεδιάζεται παραποιημένη. Στο παιχνίδι εκφράζεται η επιθετικότητα μέσα από τους ρόλους και τους διάλογους. Τα κορίτσια πέφτουν θύματα κακοποίησης 3 φορές συχνότερα από ότι τα αγόρια.

Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού

Το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης υπάρχει, εν δυνάμει, σε κάθε σπίτι. Όλοι οφείλουν να μην σιωπούν, διότι έτσι γίνονται και οι ίδιοι συνεργοί σε μια αποτρόπαια πράξη. Εάν κάποιος έχει παρατηρήσει κάτι ύποπτο ή έχει υπάρξει παρατηρητής μιας βίαιης σκηνής, οφείλει να το καταγγέλλει. Αρκεί να σκεφτεί ότι, η ζωή ενός παιδιού εξαρτάται από τη δική του βούληση. Υπάρχουν γραμμές άμεσης βοήθειας που απλά κάποιος μπορεί να τηλεφωνήσει έστω και ανώνυμα και να αναφέρει την καταγγελία του. Εάν έρθετε αντιμέτωποι με ένα κακοποιημένο παιδί πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί στον τρόπο που θα το χειριστείτε.

  • Μην το επιπλήξετε
  • Να το ενθαρρύνεται να μιλήσει για αυτά που νιώθει, χωρίς το ύφος σας να είναι ανακριτικό
  • Μην δείξετε οίκτο, αλλά δείξτε ενδιαφέρον και σεβασμό
  • Απενοχοποιήστε το παιδί, αλλά σε καμία περίπτωση μην κατηγορήσετε τον θύτη
  • Τονώστε του την αυτοπεποίθηση και βοηθήστε το να επισκεφτεί κάποιον ειδικό.

Η καλύτερη πρόληψη για την παιδική κακοποίηση είναι να καλλιεργήσεις την ενσυναίσθηση και τη συνεχής ενημέρωση των συνεπειών της.

error: Content is protected !!