Tag Archives: γονείς

Έλεγχος σχολικής ετοιμότητας: ένα εργαλείο πρόληψης

Ο έλεγχος σχολικής ετοιμότητας μέσω του τεστ «ΑΘΗΝΑ» αποτελεί έναν πυρήνα πρόληψης, μία ενέργεια που είναι σημαντική να πραγματοποιήσουν όλοι οι γονείς, κυρίως των παιδιών του νηπιαγωγείου ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες μαθησιακής εμπλοκής στην έναρξη του δημοτικού. 

Τι είναι τεστ «ΑΘΗΝΑ»;

Το τεστ «ΑΘΗΝΑ» είναι μία πηγή πληροφόρησης για το επίπεδο της μαθησιακής ετοιμότητας καθώς και το «ποσό» της ωριμότητας που έχει κατακτήσει το κάθε παιδί ολοκληρώνοντας το νηπιαγωγείο, για αυτή δηλαδή τη δεδομένη χρονική στιγμή που χορηγείται. Μέσω αυτού του ελέγχου, οι γονείς θα είναι ικανοί να γνωρίσουν καλύτερα το μαθησιακό προφίλ των παιδιών τους, καθώς και να παρέμβουν έγκαιρα σε περίπτωση μαθησιακής δυσκολίας ή μαθησιακού ελλείμματος. 

Ένα τεστ σχολικής ετοιμότητας παρέχει πληροφορίες για το ποσοστό της ικανότητας που φέρει το εκάστοτε παιδί προκειμένου να ανταποκριθεί επιτυχώς στο σχολικό του πλαίσιο. 

Το τεστ «ΑΘΗΝΑ» είναι μία δέσμη από επιμέρους διαγνωστικές δοκιμασίες, οι οποίες αξιολογούν ένα ευρύτατο φάσμα νοητικών, αντιληπτικών, ψυχογλωσσικών και κινητικών διεργασιών. Μέσα από το παρών τεστ φαίνεται το επίπεδο και ο ρυθμός ανάπτυξης του παιδιού. 

Πιο συγκεκριμένα, αξιολογείται:

  • Η Νοητική Ικανότητα
  • Η Μνήμη 
  • Η Γραφοφωνολογική Ενημερότητα 
  • Η Νευροψυχολογική Ενημερότητα 

Είναι σημαντικό να πραγματοποιήσει το τεστ σχολικής ετοιμότητας κάθε παιδί, καθώς μέσω αυτού παίρνουμε πληροφορίες όχι μόνο για τις διατομικές του διαφορές, δηλαδή για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ αυτού και των συνομηλίκων του, σε μια ή περισσότερες ικανότητες (νοητική ικανότητα, μνήμη, κ.α), αλλά και για τις ενδοατομικές του διαφορές, δηλαδή τις διαφορές που παρουσιάζει το ίδιο το παιδί σε διάφορες δικές του ικανότητες (π.χ. καλύτερη μνήμη, δυσκολία φωνολoγικής ενημερότητας). 

Ολοκληρώνοντας τη χορήγηση του εν λόγω εργαλείου, ο ειδικός προτείνει στους γονείς εάν το παιδί μπορεί να ενταχτεί επιτυχώς στο δημοτικό σχολείο ή εαν/και χρειάζεται το παιδί τους ενίσχυση σε ενδεχόμενους τομείς όπως:

  • Nα αναλύει και να σχετίζει έννοιες κατά τρόπο λογικό.
  • Nα αφομοιώνει διδακτικό υλικό.
  • Nα ανταποκρίνεται στις μαθησιακές απαιτήσεις του το πρώτου τρίμηνου της Α’ τάξης δημοτικού σχολείου.
  • Να συνθέτει γλωσσικούς φθόγγους και να παράγει λέξεις.
  • Στην ακουστική ή/και οπτική μνήμη.
  • Στον οπτικοκινητικό συντονισμό
  • Στην φωνολογική ενημερότητα

Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί την καλύτερη θεραπεία. Μέσω αυτής προσπαθούμε να σταματήσουμε και να εμποδίσουμε να εμφανιστούν δυσκολίες στη μαθησιακή πορεία του εκάστοτε παιδιού. 

Η έγκαιρη διάγνωση και εν συνεχεία αντιμετώπιση έχει σημαίνουσα σημασία προκειμένου να μην παγιωθούν τα πιθανά προβλήματα. Μέσω της διορθωτικής – θεραπευτικής παρέμβασης τα παιδιά μπορούνε να αγαπήσουν τη γνώση και να μην βασανιστούν φέροντας ταμπέλες όπως… τεμπέλης, αδιάφορος, κουτός!

 

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει Εργοθεραπεία;

Τι είναι η εργοθεραπεία;

Η εργοθεραπεία είναι μια μορφή θεραπείας μέσω σωματικού έργου, δεν λειτουργεί ως μάθημα, αλλά κυρίως ως κινητική δραστηριότητα και γι΄αυτό αρέσει πολύ στα παιδιά. Η εργοθεραπεία ασχολείται με την λειτουργικότητα και την ικανότητα του παιδιού να αλληλεπιδρά στο σχολείο, στο σπίτι ή/και στην καθημερινότητα.

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει εργοθεραπεία;

  • Όταν κάνει άσχημα γράμματα και το παιδί δεν γράφει ευανάγνωστα.
  • Όταν το παιδί πιάνει πράγματα στο χέρι του και είτε του πέφτουν είτε δεν μπορεί να τα αναγνωρίσει χωρίς να τα βλέπει.
  • Δεν πιάνει σωστά το μολύβι.
  • Δυσκολεύεται ή αρνείται να δοκιμάζει νέες γεύσεις.
  • Έχει δυσκολία με τις αισθήσεις και την επεξεργασία τους, δηλαδή στο απτικό σύστημα, καθώς ο εγκέφαλος δεν ερμηνεύει σωστά τα ερεθίσματα που προέρχονται από την αίσθηση της αφής.
  • Συναντά δυσκολίες στις προσαρμοστικές αντιδράσεις, δηλαδή δεν έχει καλή λεπτή κίνηση και μπορεί να μην κινεί σωστά τα δάχτυλά του.
  • Δυσχέρεια στις ψυχογνωστικές λειτουργίες, δηλαδή το παιδί αδυνατεί να έχει την ικανότητα να συγκεντρωθεί σε ό,τι κάνει ή αισθάνεται την ανάγκη να κινείται διαρκώς.

Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Εργοθεραπευτών, οι γονείς χρειάζεται να επισκεφτούν έναν εργοθεραπευτή αν το παιδί τους παρουσιάζει τρεις ή περισσότερες από τις παρακάτω δυσκολίες: 

  • Δεν παίζει με τα παιχνίδια της ηλικίας του. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να σημαίνει ότι το παιδί δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτά (επειδή π.χ. αντιμετωπίζει κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα) ή ότι δεν τα καταφέρνει (επειδή π.χ. είναι λίγο πιο πίσω αναπτυξιακά σε σχέση με την ηλικία του).
  • Δυσκολεύεται να αυτοεξυπηρετηθεί. Δεν έχει δηλαδή, ανάλογα με την ηλικία του, τις κατάλληλες δεξιότητες ώστε να φάει μόνο του, να βάλει τα ρούχα ή τα παπούτσια του, να πάει στην τουαλέτα κλπ.
  • Μοιάζει αδύναμο, έχει δηλαδή ελαττωμένο μυϊκό τόνο. Πρόκειται για ένα παιδί που φαίνεται να μην έχει αντοχή, που είναι χαλαρό-πλαδαρό.
  • Πέφτει εύκολα κάτω.
  • «Τρακάρει» πάνω σε άλλους ή σε έπιπλα.
  • Χτυπάει εύκολα, επειδή δυσκολεύεται να εκτιμήσει τη θέση του σώματός του στο χώρο.
  • Σπάει συχνά τα παιχνίδια του.
  • Δεν του αρέσει να πηδάει, να κάνει κούνια.
  • Δυσκολεύεται να ζωγραφίσει μέσα σε πλαίσιο, να κάνει παζλ ή να κόψει με το ψαλίδι στο νηπιαγωγείο.
  • Παρουσιάζει καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας του.
  • Η ομιλία του είναι δυσνόητη και χωρίς σωστή άρθρωση.
  • Είναι υπερκινητικό και δεν μπορεί να ησυχάσει.
  • Δεν του αρέσουν οι αγκαλιές, το μπάνιο, το κόψιμο των νυχιών ή το κούρεμα των μαλλιών, ίσως επειδή δεν του αρέσει να το αγγίζουν.
  • Είναι πολύ ευαίσθητο σε οσμές, γεύσεις, θορύβους ή αγγίγματα.
  • Αποφεύγει την παιδική χαρά.
  • Έχει δυσκολίες στον ύπνο.
  • Λερώνεται υπερβολικά, επειδή π.χ. δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει το πιρούνι για να φάει, ή δεν τρώει κάποιες βασικές τροφές.
  • Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί ή συγκεντρώνεται υπερβολικά σε μία δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να μεταβεί σε άλλη.
  • Χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση από άλλα παιδιά για να μάθει καινούργια πράγματα.
  • Αντιστρέφει γράμματα και αριθμούς, δεν αφήνει διαστήματα μεταξύ των γραμμάτων και των λέξεων που γράφει, συνήθως στην Α΄ δημοτικού.
  • O γραφικός του χαρακτήρας είναι πολύ κακός.
  • Κουράζεται εύκολα με τις σχολικές του εργασίες.
  • Δυσκολεύεται να ακολουθήσει προφορικές οδηγίες.
  • Έχει μειωμένη αυτοπεποίθηση.
  • Δεν έχει φίλους της ίδιας ηλικίας και προτιμά να παίζει με μικρότερα ή με μεγαλύτερα παιδιά.

 

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει Λογοθεραπεία;

Τι είναι η Λογοθεραπεία;

Η Λογοθεραπεία ασχολείται με προβλήματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας. Αποσκοπεί στην ανάπτυξη της εξωλεκτικής και λεκτικής επικοινωνίας, την καθαρότητα της ομιλίας και της φωνής και στην παραγωγή λόγου των βαρήκοων. Οι γονείς είναι σημαντικό να απευθυνθούν σε έναν λογοθεραπευτή εάν βλέπουν ότι το παιδί τους δεν έχει κατακτήσει τον λόγο ή εάν και η ομιλία του δεν είναι καθαρή.

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει Λογοθεραπεία;

Οι γονείς είναι σημαντικό να παρατηρούν όλα τα εξελικτικά στάδια του παιδιού τους. Όταν το παιδί εμμένει στο να χρησιμοποιεί το λόγο – ομιλία σε αρκετά απλοποιημένη μορφή και ενώ οι μήνες περνούν, το λεξιλόγιο να μην εμπλουτίζεται, πιθανολογείται να υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Η επίσκεψη σε έναν Λογοθεραπευτή θα βοηθήσει τους γονείς να αντιληφθούν και να συνειδητοποιήσουν την ύπαρξη πιθανόν διαταραχών.

Ποιες είναι οι ενδείξεις που πρέπει να κινητοποιήσουν ένα γονέα να επισκεφτεί ένα Λογοθεραπευτή;

Τα παρακάτω συμπτώματα είναι ενδεικτικά στα περισσότερα παιδιά που χρίζουν βοήθειας από λογοθεραπευτή και θα είναι καλό να παρατηρήσετε αν εμφανίζονται στο παιδί σας:

  • Προφέρει λάθος τα φωνήματα
  • Μιλάει χωρίς φωνήματα
  • Δυσκολεύεται να συντάξει προτάσεις
  • Χρησιμοποιεί περιορισμένο λεξιλόγιο
  • Δυσκολεύεται να δείξει αυτό που του υποδεικνύεται σε ένα βιβλίο
  • Απαντά σε μία ερώτηση επαναλαμβάνοντάς την
  • Δεν μπορεί να ακολουθήσει απλές οδηγίες
  • Δεν κατανοεί τη σημασία των επιρρημάτων
  • Μπερδεύει τα γένη
  • Δεν αλλάζει ούτε βελτιώνει το λεξιλόγιο

Τι πρέπει να έχει κατακτήσει ένα παιδί ανάλογα με την ηλικία του; 

Σύμφωνα με το Σύλλογο Επιστημόνων Λογοπαθολόγων Λογοθεραπευτών Ελλάδας  (ΣΕΛΛΕ):

 Ηλικία 2 – 3 ετών:

  • Ο λόγος είναι καταληπτός 50 – 75%
  • Συνεχίζει να ηχολαλεί όταν συναντά δυσκολίες στο λόγο
  • Καταλαβαίνει το «ένα» και τα «πολλά»
  • Εκφράζει την ανάγκη για τουαλέτα (πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά)
  • Ζητάει αντικείμενα με το όνομά τους
  • Δείχνει τις εικόνες σε βιβλίο ονομάζοντάς τις
  • Αναγνωρίζει διάφορα μέρη του σώματος
  • Ακολουθεί απλές εντολές και απαντά σε απλές ερωτήσεις
  • Απολαμβάνει να ακούει μικρές ιστορίες, τραγούδια και ρυθμούς
  • Κάνει ερωτήσεις με 1 ή 2 λέξεις
  • Χρησιμοποιεί φράσεις 3 – 4 λέξεων, με Υποκείμενο – Ρήμα – Αντικείμενο
  • Χρησιμοποιεί μερικές προθέσεις, άρθρα, ρήματα στον ενεστώτα, ομαλό πληθυντικό και ανώμαλους τύπους στον αόριστο
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 500 ή 900 ή περισσότερων λέξεων
  • Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 50 έως 250 ή περισσότερων λέξεων (ραγδαία ανάπτυξη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου)
  • Παρουσιάζει πολλαπλά γραμματικά λάθη
  • Καταλαβαίνει τα περισσότερα πράγματα από αυτά που λέγονται
  • Μιλάει με δυνατή φωνή
  • Χρησιμοποιεί τα φωνήεντα σωστά
  • Χρησιμοποιεί σωστά σύμφωνα σε αρχική θέση
  • Χρησιμοποιεί περίπου 27 φωνήματα
  • Χρησιμοποιεί το βοηθητικό «είναι»
  • Χρησιμοποιεί μερικά ομαλά ρήματα στον αόριστο, κτητικά μορφήματα, αντωνυμίες και προστακτική

Ηλικία 3 – 4 ετών:

  • Καταλαβαίνει τη λειτουργία των αντικειμένων
  • Καταλαβαίνει διαφορές στις έννοιες (σταματώ – ξεκινώ, μέσα – έξω, μικρό – μεγάλο)
  • Ακολουθεί εντολές που αποτελούνται από 2 και 3 μέρη
  • Ρωτάει και απαντάει σε απλές ερωτήσεις (ποιος, τι, που, γιατί)
  • Συχνά κάνει ερωτήσεις και ζητά λεπτομέρειες στις απαντήσεις
  • Χρησιμοποιεί την ομιλία για να εκφράσει συναισθήματα
  • Χρησιμοποιεί 4 με 5 λέξεις στις προτάσεις
  • Αναγνωρίζει αντικείμενα με το όνομά τους
  • Χειρίζεται επιδέξια τους ενήλικες και παρατηρεί
  • Χρησιμοποιεί ουσιαστικά και ρήματα πιο συχνά
  • Έχει αίσθηση του παρελθόντος και του μέλλοντος
  • Έχει ένα αντιληπτικό λεξιλόγιο 1200 – 2000 λέξεων
  • Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 800 – 1500 λέξεων
  • Ο λόγος είναι 80% καταληπτός
  • Η γραμματική βελτιώνεται αν και κάποια λάθη επιμένουν
  • Κατάλληλη χρήση του «είμαι» και «είναι» στις προτάσεις
  • Βάζει δύο γεγονότα σε χρονολογική σειρά
  • Συμμετέχει σε συζητήσεις
  • Συνεπής χρήση ομαλού πληθυντικού, κτητικών αντωνυμιών και ρημάτων αορίστου

 

 

 

Ηλικία 4 – 5 ετών:

  • Κατανοεί τις έννοιες των αριθμών έως το 3
  • Αναγνωρίζει 1 έως 3 χρώματα
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 2800 ή περισσότερων λέξεων
  • Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 900 έως 2000 ή περισσότερων λέξεων
  • Μετράει ως το 10 μηχανικά
  • Χρησιμοποιεί γραμματικά σωστές προτάσεις
  • Χρησιμοποιεί προτάσεις 4 έως 8 λέξεων
  • Απαντά σε σύνθετες ερωτήσεις που αποτελούνται από 2 μέρη
  • Ρωτά για ορισμούς λέξεων
  • Μιλά με μια συχνότητα 186 λέξεων ανά λεπτό περίπου
  • Μειώνεται ο συνολικός αριθμός των επαναλήψεων
  • Παράγει σύμφωνα με 90% ακρίβεια
  • Μειώνεται σημαντικά ο αριθμός των συνεχών ηχητικών παραλείψεων και των υποκατάστατων
  • Ο λόγος του είναι συνήθως καταληπτός από τους ξένους
  • Μιλά σχετικά με εμπειρίες στο σχολείο, σε σπίτια φίλων κτλ.
  • Αναμεταδίδει με ακρίβεια μια μεγάλη ιστορία
  • Δίνει προσοχή σε μια ιστορία και απαντά σε απλές ερωτήσεις σχετικά με αυτή
  • Χρησιμοποιεί κτητικές αντωνυμίες, μέλλοντα χρόνο και συγκριτικά μορφήματα στις προτάσεις

Ηλικία 5 – 6 ετών:

  • Ονομάζει 6 βασικά χρώματα και 3 βασικά σχήματα
  • Ακολουθεί εντολές που αποτελούνται από 3 μέρη
  • Κάνει ερωτήσεις με το «πως»
  • Απαντά λεκτικά στο «Γεια» και στο «Τι κάνεις;»
  • Χρησιμοποιεί παρελθόντα χρόνο και μέλλοντα κατάλληλα
  • Χρησιμοποιεί συνδέσμους
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο περίπου 13000 λέξεις
  • Ονομάζει τα αντίθετα
  • Ονομάζει διαδοχικά ημέρες της εβδομάδας
  • Μετρά ως το 30 μηχανικά
  • Ανταλλάσσει πληροφορίες και κάνει ερωτήσεις
  • Χρησιμοποιεί προτάσεις με λεπτομέρειες
  • Αναμεταδίδει με ακρίβεια μια ιστορία
  • Τραγουδά ολόκληρα τραγούδια και απαγγέλει παιδικά ποιηματάκια
  • Επικοινωνεί εύκολα με ενήλικες και άλλα παιδιά

Ηλικία 6 – 7 ετών:

  • Ονομάζει κάποια γράμματα, αριθμούς και νομίσματα
  • Τοποθετεί κατά σειρά αριθμούς
  • Κατανοεί το «αριστερά» και το «δεξιά»
  • Χρησιμοποιεί αυξανόμενα πιο σύνθετες περιγραφές
  • Απασχολείται με συζητήσεις
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο περίπου 20000 λέξεων
  • Χρησιμοποιεί προτάσεις 6 λέξεων περίπου
  • Κατανοεί τις περισσότερες έννοιες του χρόνου
  • Απαγγέλει το αλφάβητο
  • Μετράει ως το 100 μηχανικά
  • Χρησιμοποιεί περισσότερα μορφολογικά σημάδια καταλλήλως
  • Χρησιμοποιεί κατάλληλα την παθητική φωνή

Μήπως το παιδί μου έχει Μαθησιακές Δυσκολίες ή Δυσλεξία; Πώς μπορώ να το καταλάβω;

Θα μπορούσαμε να φανταστούμε τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες σαν μια ομπρέλα, η οποία περικλείει όλους τους πιθανούς τύπους δυσκολιών μάθησης, όπως η αναγνωστική ικανότητα, η επεξεργασία του γραπτού λόγου, η κατανόηση κειμένων, η δυσορθογραφία (πολλά ορθογραφικά λάθη), η δυσαριθμησία (ελαττωμένη ικανότητα για μαθηματικούς υπολογισμούς και πράξεις), η κακή μνήμη. Η γνωστή σε όλους δυσλεξία, ανήκει στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.

Οι μαθησιακές δυσκολίες διαχωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τις ειδικές και τις γενικές. Η κάθε κατηγορία περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές δυσχερειών. Οι γενικού τύπου μαθησιακές δυσκολίες απευθύνονται σε άτομα με νοητικό δυναμικό χαμηλότερο του φυσιολογικού, ενώ αντίθετα οι ειδικές χαρακτηρίζουν άτομα με ένα πολύ καλό δυναμικό, καθώς δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που αυτό βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα από το φυσιολογικό. Οι μαθησιακές δυσκολίες ενυπάρχουν σε κάθε πολιτισμό που χρησιμοποιείται η γραπτή γλώσσα.

Τι είναι η Δυσλεξία;

Το παιδί με δυσλεξία, πέρα από αυτήν τη μαθησιακή ιδιαιτερότητα, μπορεί να χαρακτηριστεί προνομιούχο, καθώς τα περισσότερα από αυτά έχουν ένα πολύ δυνατό νοητικό δυναμικό, χαρισματικό. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όλων των δυσλεκτικών είναι ο Αϊνστάιν!

Ο κόσμος αυτών των παιδιών διαφέρει από των υπολοίπων, μόνο σε βαθμολογικές επιδόσεις, όπως 8 αντί για 10 ή 16 αντί για 20 στον έλεγχο του μαθητή. Ο διαφορετικός τρόπος επεξεργασίας της γλώσσας δεν τους στερεί τα όνειρα. Η μειωμένη επίδοση στο σχολείο δεν αποτελεί επιλογή τους, αλλά απόρροια αυτής της διαφορετικότητας.

Υπάρχουν δύο τύποι δυσλεξίας. Η επίκτητη, η οποία είναι αποτέλεσμα ενός τραυματισμού ή κάποιας εγκεφαλικής ασθένειας και η εξελικτική, η οποία γίνεται αντιληπτή από τη στιγμή που το παιδί μαθαίνει να διαβάζει.

Τα αγόρια πλήττονται τέσσερις φορές περισσότερο συγκριτικά με τα κορίτσια. Γενικά, η δυσλεξία είναι παρούσα σε ποσοστό 15% του γενικού πληθυσμού, δηλαδή ένα στα εφτά παιδιά σήμερα πάσχουν από αυτήν.

Που οφείλεται η Δυσλεξία;

Η δυσλεξία σε ποσοστό μόλις 85% κληρονομείται, ως «δώρο» στο DNA. Η ενδεχόμενη αναποτελεσματικότητα των παιδιών με δυσλεξία στις σχολικές δεξιότητες οφείλεται στην νευρολογική δομή του εγκεφάλου. Πρόκειται για μια ανωμαλία, κυρίως του αριστερού ημισφαίριου, όπου βρίσκεται το γλωσσικό κέντρο. Κάποιο ή κάποια χρωμοσώματα, επίσης, είναι υπεύθυνα για την εμφάνισή της. Επιπροσθέτως, κατά τη διάρκεια του 5ου ή 6ου μήνα εγκυμοσύνης πιθανολογείται να υπήρξε κάποια βλάβη στη δημιουργία του εγκεφαλικού φλοιού. Δεν οφείλεται σε κάποια οργανική δυσλειτουργία ακοής ή όρασης.

Ποια είναι τα Συμπτώματα της Δυσλεξίας;

Σε κάθε παιδί η συμπτωματολογία είναι διαφορετική. Παρ’ όλα αυτά, κάθε παιδί με δυσλεξία παρουσιάζει κυρίως προβλήματα γραφής και ανάγνωσης. Η αναγνωστική ικανότητα ενός παιδιού με δυσλεξία είναι περιορισμένη. Περιγράφεται ως αργή, συλλαβική, χωρίς ροή και χρώμα. Πολλές φορές είναι μηχανική, αλλά χωρίς νόημα. Παρατηρούνται και παραποιήσεις λέξεων (άσπρο αντί για άστρο), παραλείψεις (κοα αντί για κότα), προσθέσεις (κοοτα), αντικαταστάσεις (θίλος αντί για φίλος) και αντιμεταθέσεις γραμμάτων (κούλκα αντί για κούκλα) και συλλαβών, τόσο στην ανάγνωση όσο και στην γραφή. Η κατανόησή τους πολλές φορές δεν είναι καλή, διότι επιστούν την προσοχή τους στη ροή της ανάγνωσης.

Παραδείγματα λαθών στην Ανάγνωση παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία:

  • Παραποιήσεις σε λέξεις (άσπρο αντί για άστρο)
  • Παραλείψεις  γραμμάτων σε λέξεις  (κοα αντί για κότα)
  • Προσθήκες γραμμάτων σε λέξεις (κοοτα)
  • Αντικαταστάσεις γραμμάτων σε λέξεις (θίλος αντί για φίλος)
  • Αντιμεταθέσεις γραμμάτων σε λέξεις (κουλκα αντί για κούκλα) και συλλαβών (στέπη αντί για τσέπη)
  • Ανάγνωση κατά συμπερασμό (λουλουδάκια αντί για λαγουδάκια)
  • Παρατονισμοί σε λέξεις (χόρδη αντί για χορδή)
  • Δυσκολία στην φωνολογική ενημερότητα παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία

Πολλά, επίσης, παιδιά με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία μπορούν να παρουσιάσουν αδυναμία ακουστικής σύλληψης και διάκρισης φθόγγων. Πιο συγκεκριμένα:

  • Δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τους φθόγγους που μοιάζουν ηχητικά μεταξύ τους, όπως α-ο, ο-ου, ε-ι, β-φ, δ-θ, σ-ζ-ξ
  • Εμφανίζουν αδεξιότητα οπτικής αντίληψης, δυσκολεύονται πολύ να συγκρατήσουν λέξεις που μοιάζουν μεταξύ τους, ή/και φθόγγους κ-γκ, π-μπ)
  • Παρουσιάζουν δυσκολία στη μνήμη
  • Η οπτική δυσκολία δημιουργεί και προβλήματα μνήμης
  • Εμφανίζουν ανεπάρκεια παρατηρητικότητα των μορφών
  • Παρουσιάζουν δυσκολία να συγκρατήσουν στη μακρόχρονη μνήμη τους το σχήμα και την μορφή
  • Εμφανίζουν δυσχέρεια στον προσανατολισμό χώρου (δεξιά-αριστερά) και προσδιορισμό του χρόνου
  • Στον γραπτό λόγο, υπάρχουν πολλά ορθογραφικά λάθη ακόμη και σε λέξεις που έχουν διδαχθεί, εξαιτίας του περιορισμένου οπτικού τους λεξιλογίου. Πολύ συχνά παρατηρείται καθρεπτική γραφή (3-ε, 9-ρ), ή γράφουν τις λέξεις ξεκινώντας από δεξιά προς τα αριστερά.
  • Συνήθως, η εικόνα του γραπτού είναι ακατάστατη, με μουτζούρες, κενά, κακογραφία, χωρίς σημεία στίξης, απουσία κεφαλαίου γράμματος στην αρχή της πρότασης και παρατονισμούς ή παράλειψη τόνων.

Παραδείγματα λαθών στη Γραφή παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία:

  • Γραμματικά – καταληκτικά λάθη (πόδη αντί για πόδι)
  • Παραγωγικά – συνθετικά λάθη (μαθήτρηα αντί για μαθήτρια)
  • Θεματικά λάθη (κοίκλος αντί για κύκλος)
  • Φωνολογικά λάθη (φυμός αντί για θυμός)
  • Ενδοβολή κεφαλαίου γράμματος μέσα στη λέξη (παιΔί αντί για παιδί)
  • Παραλείψεις τόνων (παπι αντί για παπί)
  • Παρατονισμοί (πορτά αντί για πόρτα)
  • Καθρεφτική γραφή (3-ε, 9-ρ)
  • Λέξεις ξεκινώντας από δεξιά προς τα αριστερά (ατόκ αντί για κότα)

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για την Δυσλεξία – Μαθησιακή Δυσκολία;

Οι γονείς είναι καλό να αφυπνιστούν και να πληροφορηθούν σχετικά με την ιδιαιτερότητα του παιδιού τους. Είναι σημαντικό να συμβουλευτούν κατάλληλα βιβλία για τον τρόπο με τον οποίο θα βοηθούν στο διάβασμα.  Επιπροσθέτως, οι γονείς θα πρέπει να είναι ενήμεροι για το τι προβλέπει το κράτος και ο νόμος για τη δυσλεξία, δηλαδή τι παρέχεται ως δωρεάν βοήθεια και να το διεκδικήσουν. Ο νόμος προβλέπει για αυτά τα παιδιά ειδικά τμήματα ένταξης σε κάθε σχολείο, παρ’ όλα αυτά στα περισσότερα σχολεία τα τμήματα αυτά δε λειτουργούν.

Διάγνωση Δυσλεξίας – Μαθησιακής Δυσκολίας 

Η επίσημη διάγνωση της δυσλεξίας μπορεί να γίνει στο τέλος της Α’ δημοτικού, αν και κάποια σημάδια ίσως «προειδοποιούν» από την προσχολική κιόλας ηλικία. Η ενεργή συμμετοχή των γονιών παίζει σημαίνοντα ρόλο στην εξελικτική πορεία των ανωτέρω δυσκολιών. Οι γονείς δεν πρέπει να χάσουν χρόνο, πειραματιζόμενοι οι ίδιοι με τις δυσκολίες ή ρωτώντας σχετικά με αυτές μη-ειδικευμένα άτομα. Οφείλουν να κινητοποιηθούν ευθύς αμέσως μόλις αντιληφθούν κάποιες ενδεχόμενες δυσκολίες, καθώς γύρω από μια αποτυχία δημιουργείται σχεδόν κατά κόρον ένα ντόμινο αποτυχιών.

Η διάγνωση μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο σε ιδιωτικούς όσο και σε δημόσιους φορείς. Προσοχή! Για να ληφθεί όμως υπ’ όψιν η γνωμάτευση από κρατικές υπηρεσίες και από το σχολείο, απαιτείται να είναι είτε από τα ΚΕΔΥ, είτε από τα Ιατροπαιδαγωγικά κέντρα. Χρειάζεται, ωστόσο, οι γονείς να δείξουν υπομονή και επιμονή, καθώς υπάρχει μεγάλη λίστα αναμονής στους δημόσιους φορείς μέχρις ότου εξεταστεί το παιδί.

Πώς το άγχος των εξετάσεων μπλοκάρει τα όνειρα των μαθητών;

Η προετοιμασία για τις πανελλαδικές εξετάσεις είναι ίσως η πιο αγχωτική περίοδος με τις πιο πιεστικές εμπειρίες στην ζωή ενός έφηβου καθώς είναι ο προθάλαμος για την μετέπειτα εκπαιδευτική του εξέλιξη και την επαγγελματική του κατεύθυνση. Η διαδικασία της αξιολόγησης από μόνη της είναι μια στρεσογόνα κατάσταση για το άτομο, είτε αφορά στην εισαγωγή σε κάποιο εκπαιδευτικό ίδρυμα, είτε αφορά σε μια συνέντευξη για εργασία ή ακόμα σε μια προαγωγή. Ωστόσο οι εξετάσεις στην ψυχολογία ενός μαθητή αποτελούν μια επιπλέον δοκιμασία διότι λειτουργούν ως μέσο για την εκπλήρωση ή την ματαίωση των προσδοκιών του (των δικών του ή των γονιών του), την υποκειμενική πεποίθηση ότι έχει ή δεν έχει ικανότητες, την επίτευξη ή την αποθάρρυνση των ονείρων μιας επαγγελματικής αποκατάστασης.

Γενικότερα, οι εξετάσεις ως διαδικασία αξιολόγησης μπορούν συμβάλουν και στην επιβράβευση του «εγώ», των δυνατοτήτων του ατόμου και της εμπιστοσύνης στον εαυτό του. Ποιοι είναι ωστόσο οι παράγοντες που επιτείνουν το άγχος των εξετάσεων; Ποιες οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία του εφήβου; Με ποιους τρόπους μπορεί ένας μαθητής να αντιμετωπίσει το άγχος των εξετάσεων;

Πώς το άγχος των εξετάσεων μπλοκάρει τα όνειρα των μαθητών;

Πηγές του άγχους των εξετάσεων

Το άγχος έχει κυρίως μια ψυχογενή προέλευση που κάτω από συνθήκες έντονης πίεσης και φόβου το άτομο κινδυνεύει από μια ψυχική ευαλωτότητα (συναισθηματικές μεταπτώσεις, ακραίες εναλλαγές συναισθημάτων και συμπεριφορών) και από τις αρνητικές επιδράσεις στην σωματική του υγεία. Η πίεση των εξετάσεων αποτελεί έναν συνδυασμό σωματικής υπερδιέγερσης και ανησυχίας για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, που συχνά επηρεάζουν αρνητικά την απόδοση του μαθητή. Το άγχος για τις εξετάσεις -κυρίως των πανελλαδικών- κινητοποιείται από τις αρνητικές σκέψεις ή αρνητικές εμπειρίες που έχει το άτομο ενώ σε πολλές περιπτώσεις καταλήγει στη πλήρη ακινητοποίηση της προσπάθειας του (μηδενισμός γνωστικών λειτουργιών, πάγωμα σκέψης, ταχυπαλμίες, κρίσεις πανικού κ.ά.).

Το στρες των εξετάσεων έχει πολλές και διαφορετικές πηγές. Ο συνδυασμός διαφορετικών παραγόντων, δηλαδή σκέψεων, συναισθημάτων, αντιλήψεων που έχει ο μαθητής, αποτελούν κύριες αιτίες για τη δημιουργία του στρες. Από τους σημαντικότερους παράγοντες που δημιουργεί στρες στους μαθητές είναι η πεποίθηση ότι δεν επαρκούν οι ικανότητές τους για να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις των εξετάσεων. Εκτός από αυτήν την υποκειμενική αντίληψη για τον εαυτό τους, ο ανταγωνισμός που υπάρχει για τις περιορισμένες θέσεις στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα δημιουργεί επιπρόσθετο άγχος στους υποψήφιους φοιτητές. Επίσης, οι παγιωμένες αντιλήψεις και πεποιθήσεις από το οικογενειακό περιβάλλον (γονείς και συγγενείς), από το κοινωνικό περιβάλλον (φίλοι και εκπαιδευτικοί) και από τους θεσμούς, που ευνοούν την ανταγωνιστικότητα και δεν προβλέπουν εναλλακτικούς τρόπους αξιολόγησης, ωθούν συχνά τους έφηβους να δημιουργούν καταστροφικά σενάρια, όπως για παράδειγμα ότι θα είναι αποτυχημένοι αν δεν τα καταφέρουν στις εξετάσεις, γεγονός που προκαλεί περισσότερο άγχος και ενισχύει το αίσθημα της αναξιότητας.

Ψυχοσωματικές επιπτώσεις του άγχους των εξετάσεων

Το άγχος των εξετάσεων επιφέρει ποικίλες ψυχοσωματικές δυσλειτουργίες στους μαθητές. Ένα από τα πιο ψυχοφθόρα αποτελέσματα του άγχους των εξετάσεων είναι οι χαμηλές σχολικές αποδόσεις, η δυσκολία στη συγκέντρωση, τα προβλήματα μνήμης και γενικότερα τα προβλήματα ταξινόμησης, απομνημόνευσης και ανάκλησης των πληροφοριών της εκπαιδευτικής ύλης. Στα ψυχοσωματικά συμπτώματα συμπεριλαμβάνονται αυξημένοι καρδιακοί παλμοί, ίλιγγοι, αίσθημα πανικού, πονοκέφαλοι, πόνο στο στομάχι, ναυτία, δύσπνοια, ευερεθιστικότητα, υπερβολική εφίδρωση, τριχόπτωση, ταχυπαλμία κ.ά.. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι οι μαθητές με άγχος στις εξετάσεις σημειώνουν χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις από εκείνους που μπορούν και ελέγχουν το στρες.   Ο φόβος της αποτυχίας στις εξετάσεις δημιουργεί έντονα το αίσθημα της ανεπάρκειας, αυτό-ενοχοποίηση, αρνητική εικόνα εαυτού και υπερβολική απογοήτευση κατά τη σύγκριση του ατόμου με τους άλλους. Το άγχος των εξετάσεων, αποτελεί μέρος του «άγχους απόδοσης», το οποίο παρατηρείται σε περιπτώσεις όπου το άτομο αξιολογείται από τους άλλους και το αποτέλεσμα της αξιολόγησης καθορίζουν και την ταυτότητα του ατόμου.

Γονείς με άγχος εξετάσεων

Το άγχος παρατηρείται συχνά εκτός από τους μαθητές και στους γονείς. Πράγματι, οι διαδικασίες αξιολόγησης όπως τα τεστ, τα διαγωνίσματα δημιουργούν σε πολλούς  γονείς την ανάγκη να βοηθήσουν τα παιδιά τους. Η έντονη επιθυμία ορισμένων γονιών να συνδράμουν προκειμένου να βελτιώσουν την απόδοση του παιδιού, τους οδηγεί σε ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές με ναρκισσιστικές καταβολές (π.χ. ξενυχτούν μαζί τους, αναλαμβάνουν εργασίες, παίρνουν άδεια από την δουλειά τους την περίοδο των εξετάσεων κ.ά.) με αποτέλεσμα εκτός από τον έφηβο μαθητή να αγχώνονται και οι ίδιοι, τόσο για τη διαδικασία όσο και για το αποτέλεσμα της αξιολόγησης. Ωστόσο, επειδή το άγχος είναι κατά κάποιο τρόπο μεταδοτικό, όταν αγχώνεται ο γονιός μεταδίδει το αίσθημα της ανησυχίας του στο παιδί, έτσι δημιουργείται ένας «φαύλος κύκλος άγχους» με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ένταση του άγχους που βιώνει ο μαθητής καθώς νιώθει υποχρεωμένος να μην απογοητεύσει τους γονείς του. Έρευνες άλλωστε αναφέρουν ότι περίπου το 20% των μαθητών αντιμετωπίζουν υψηλό άγχος εξετάσεων, ενώ το 16% των μαθητών αντιμετωπίζουν μετρίως υψηλό άγχος. Συχνά ο ρόλος του γονιού από την  «υποστηρικτική» παρουσία του περνάει υποσυνείδητα σε μια «ελεγκτική» παρουσία που επιβαρύνει την ψυχοσωματική υγεία του εφήβου. Ορισμένοι γονείς ακόμα και άθελά τους υιοθετούν συμπεριφορές  που ταλαντεύονται ανάμεσα σε μια  ψυχογενή καταστροφολογία «αν δεν περάσεις στην σχολή θα πεινάσεις!», μια μαζοχιστική προβολή εαυτού «πόσες θυσίες κάνω για χάρη σου!» ή μια υπέρμετρη αισιοδοξία «δεν υπάρχει περίπτωση να μην περάσεις!» αυξάνοντας το άγχος και ενεργοποιώντας με αυτό τον τρόπο ψυχοσωματικά συμπτώματα και δυσλειτουργικές συμπεριφορές στον μαθητή.

Χρήσιμες συμβουλές για μαθητές και γονείς

Μαθητές:

  • Κατά την διάρκεια των εξετάσεων μια βόλτα, η ενασχόληση με μια αθλητική δραστηριότητα ξεκουράζουν το μυαλό από το διάβασμα και χαλαρώνουν την διάθεση του υποψήφιου μαθητή-φοιτητή
  • Το διάβασμα νυχθημερόν δεν βοηθάει σε τίποτα τις εξετάσεις αντίθετα κουράζει τον οργανισμό και την ψυχολογία του παιδιού.
  • Ο μαθητής μπορεί να γράψει σε μια στήλη σελίδας, τι είναι αυτό που του προκαλεί άγχος και σε μια άλλη τι είναι αυτό που μπορεί να του απαλύνει το συγκεκριμένο πρόβλημα (π.χ. μια βόλτα με το σκύλο του, να ακούσει ένα αγαπημένο τραγούδι, να μιλήσει με τον κολλητό του φίλο, κ.ά.) έτσι ώστε να ελέγξει το στρες.
  • Το διάβασμα σε συνδυασμό με την σωματική άσκηση χαλαρώνει και βοηθάει στις θετικές και ρεαλιστικές σκέψεις.
  • Οι μαθητές ωφελούνται πολύ από τη συμμετοχή τους σε ομάδες μελέτης και την παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης από τους εκπαιδευτικούς ή τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
  • Σε περίπτωση που τα πράγματα δεν εξελιχθούν σύμφωνα με τις προσδοκίες του μαθητή, αυτό δεν σημαίνει ακύρωση των επαγγελματικών στόχων ή της εκπαιδευτικής σταδιοδρομίας του. Υπάρχουν πολλοί εναλλακτικοί δρόμοι και εκπαιδευτικές ευκαιρίες, προκειμένου να μπορέσει κάποιος να επιτύχει αυτό που πραγματικά επιθυμεί και που τον κάνει ευτυχισμένο!

Γονείς:

  • Οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι αυτοί που δίνουν εξετάσεις και επιθυμητό είναι να βρίσκονται διακριτικά δίπλα στα παιδιά τους,  χωρίς να τους μεταδίδουν το άγχος των δικών τους προσδοκιών
  • Οι γονείς θα πρέπει πρώτα να είναι διαθέσιμη να ακούσουν τους φόβους των παιδιών και μετά να τα συμβουλέψουν. Οι γονείς είναι σύμμαχοι της προσπάθειας των παιδιών και όχι οι αξιολογητές τους
  • Οι γονείς είναι αυτοί που συχνά κρατούν τα κλειδιά της αυτοπεποίθησης του ή της ανασφάλειας του παιδιού. Η ενθάρρυνση, η αισιοδοξία είναι πολλαπλάσιας σημασίας, όταν προέρχονται από τις γονεϊκές φιγούρες.
  • Οι γονείς οφείλουν να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους ώστε να μιλούν με θετικό τρόπο για τον εαυτό τους, προκειμένου να αποφύγουν την καλλιέργεια αρνητικών ιδεών για τις ικανότητες και την αυτοεικόνα τους, π.χ. μπορούν να διορθώνουν εκφράσεις των παιδιών όπως «δεν είμαι αρκετά έξυπνος για να περάσω στο πανεπιστήμιο» με άλλες«έχω διαβάσει και θα κάνω το καλύτερο δυνατό που μπορώ».

 

 

Η αγωνία της εφηβείας και πώς να την διαχειριστείτε

Η εφηβεία είναι το τελευταίο αναπτυξιακό στάδιο, η μετάβαση από την παιδική αθωότητα στην σκληρότητα των ενηλίκων. Ο έφηβος καλείται πλέον να αποκρυσταλλοποιηθεί, να ξεφύγει από το γονεϊκό πέπλο, να αυτονομηθεί, να ανακαλύψει τις δικές του δυνάμεις και να πορευθεί πλέον ως μια ανεξάρτητη μονάδα. Τι προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει τόσο στον έφηβο, όσο και στους γονείς αυτό το πέρασμα από την ανεμελιά, την ασφάλεια των γονιών σε έναν κόσμο ενήλικο και ενίοτε χαοτικό;

Κάποιοι επιστήμονες παρομοίασαν την «εφηβεία» με την «γέννηση». Όπως στη γέννηση, το βρέφος αναγκάζεται να αποκολληθεί από τον πλακούντα και να επιβίωση έξω από το σώμα της μητέρας, έτσι και στην εφηβεία, ο έφηβος προσπαθεί να βγει από τη γονεϊκή αγκαλιά και να αφεθεί σε νέα πελάγη, αναζητώντας τις δικές του επιθυμίες.

Η εφηβεία διαρκεί περίπου από το 12ο έως το 19ο έτος της ηλικίας του ατόμου. Χωρίζεται σε τρεις κύριες φάσης:

  • Προεφηβεία (11 έως 13 ετών): Έναρξη των πρώτων σημαδιών διαφοροποίησης του ατόμου από τη παιδική του εικόνα. Η αρχή της εφηβεία συνδέεται με τις πρώτες εξωτερικές αλλαγές στο σώμα του παιδιού. Το ανάστημα παρουσιάζει θεαματική αλλαγή, τα γεννητικά όργανα στα αγόρια και το στήθος στα κορίτσια μεγαλώνουν, η περίοδος των κοριτσιών εμφανίζεται, η τριχοφυΐα αναπτύσσεται και η χροιά της φωνής βαραίνει. Οι έφηβοι αρχίσουν να προβληματίζονται για την εξωτερική τους εικόνα. Η σεξουαλικότητά τους παραμένει ακόμη σε ένα πλατωνικό επίπεδο.
  • Εφηβεία (13 έως 18 ετών): Βιοσωματικές και ψυχολογικές αλλαγές. Ο έφηβος αρχίζει να περιεργάζεται, να πειραματίζεται και να μαθαίνει το σώμα του. Η σεξουαλικότητα ενδεχομένως ολοκληρώνεται. Ο έφηβος συνάπτει πολλές σχέσεις κυρίως μικρής διάρκειας, ενώ η συμπεριφορά του χαρακτηρίζεται από στοιχεία ριψοκινδυνότητας, αγνοεί το φόβο και ρισκάρει για τα πάντα
  • Όψιμη εφηβεία (18 έως 20 ετών): Ενσωμάτωση των αλλαγών για να εισέλθει στην πλήρη ωριμότητα. Ο έφηβος αναζητά πιο σταθερές πλέον φιγούρες τόσο στις σχέσεις του όσο και στις φιλίες του. Κατά τη διάρκεια της όψιμης εφηβείας ο αυθορμητισμός, ο ναρκισσισμός και η εγωκεντικότητα αφήνουν χώρο στον ρεαλισμό και στην μεστότητα.

Εφηβεία και κίνδυνοι 

Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν κατά τη διάρκεια της εφηβείας για ένα άτομο είναι σημαντικοί, και το ερώτημα είναι κατά πόσο θα αντέξει ένας έφηβος να επιβιώσει επιτυχώς; Δεν είναι λίγα άλλωστε τα ερευνητικά δεδομένα  που αποδεικνύουν ότι για ορισμένους εφήβους αυτή η αλλαγή χαρακτηρίζεται ως κρίση, εφηβική κρίση. Ένα ποσοστό εφήβων περίπου 46% παρουσιάζει προβλήματα κατάθλιψης, ενώ το 22% σοβαρές ψυχικές διαταραχές.

Η εφηβεία έρχεται να ανατρέψει όλες εκείνες τις φαντασιώσεις και τις σκέψεις που έκανε το άτομο ως παιδί. Η παντοδυναμία, η σταθερότητα, η ισχύς ξαφνικά φαντάζουν απλές ψευδαισθήσεις. Η αλήθεια της πραγματικότητας για πολλούς εφήβους είναι αβάσταχτη αλλά και αναγκαία για την εύρεση και τη δόμηση μιας άτρωτης ταυτότητας. Το άτομο αντιλαμβάνεται μέσα από τις αλλαγές του σώματος του, ότι δυναμώνει και αποκτά μυϊκή δύναμη. Διαθέτει έτσι την πυγμή να πράξει και να πειραματιστεί, όμως μέσα από έναν αδιέξοδο δρόμο, το άτομο πληγώνεται ψυχικά και συρρικνώνεται το «εγώ» του.

Έφηβος και συγκρούσεις 

Η έντονη κατάσταση ανισορροπίας, οι πολλαπλές αλλαγές εντός και εκτός του ψυχισμού ενός εφήβου ενδέχεται να τον οδηγήσουν σε μια πάλη όχι μόνο με το ίδιον τον εαυτό του αλλά και με το οικογενειακό του περιβάλλον.

Η κρίση της εφηβείας προκαλεί συχνά και μια γονεϊκή κρίση, διότι αυτή συνήθως συμπίπτει χρονικά με την κρίση της μέσης ηλικίας των γονέων. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι για παράδειγμα όταν το σώμα της κόρης βρίσκεται σε πλήρη άνθιση, το σώμα της μητέρας σταματά να αναπαράγει. Η εικόνα των μέχρι τότε άτρωτων γονέων, αποδυναμώνεται και τη σκυτάλη έρχεται να την πάρει ο έφηβος.

Επίσης, η υπερ-προστατευτικότητα που χαρακτηρίζει κυρίως τους Έλληνες γονείς οδηγεί στην ανάπτυξη μιας ιδιαίτερα εξαρτητικής σχέσης με τα παιδιά τους, η οποία εν συνεχεία καταλήγει δυσλειτουργική και επώδυνη και για τους δύο. Οι γονείς συχνά διαδραματίζουν έναν πρωταγωνιστικό ρόλο, επιβάλλοντας στα παιδιά τους να υπακούουν στους ίδιους και να εξαρτώνται από τους ίδιους με αποτέλεσμα να μην αναπτύσσουν την ιδιαίτερη προσωπικότητά τους. Τα παιδιά από την άλλη πλευρά, εκπαιδεύονται να ζουν μέσα από τις επιθυμίες και τα θέλω των γονιών τους, υποδυόμενα έναν άβουλο και ενίοτε εκτελεστικό ρόλο.

Με το ηλικιακό πέρασμα του παιδιού στην εφηβεία, το άγχος των γονέων εκτοξεύεται. Πολλοί γονείς αναφέρουν ένα δυσβάσταχτο φόβο για το αβέβαιο μέλλον το παιδιών τους, τον οποίο το μεταφέρουν και στα παιδιά τους. Πιθανόν, ο έντονος φόβος των γονιών να συνδέεται με το φόβο για το δικό τους μέλλον, ένα μέλλον χωρίς τα παιδιά τους προκαλεί μια αβεβαιότητα και για εκείνους. Οι γονείς σε ένα μη συνειδητό επίπεδο νιώθουν ότι χάνουν την εξουσία και τον έλεγχο απέναντι στα παιδιά τους, άρα αισθάνονται ότι το «εγώ» τους αποδυναμώνεται και η επιρροή τους εξασθενεί.

Οι γονείς πενθούν το γονεϊκό ρόλο που χάνουν. Η δυσκολία των γονέων να διαχειριστούν  την αυτονομία των παιδιών τους επηρεάζει σημαντικά την ψυχοσύνθεση των εφήβων και προκαλεί δυσκολίες  να προσαρμοστούν στο νέο επίπεδο της ζωής τους. Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα γονέων που αναπτύσσουν το σύνδρομο της «κενής φωλιάς». Ο γονιός νιώθει την συναισθηματική έλλειψη από το πλέον αυτονομημένο έφηβο που βγήκε από τη γονεϊκή ασπίδα για να ανακαλύψει το δικό του ταξίδι προς την Ιθάκη.

Η στάση των γονιών 

  • Οι γονείς οφείλουν να επιδείξουν απόλυτη ωριμότητα σε αυτή την τόσο δύσκολη και ουσιαστική αλλαγή του παιδιού τους. Με ενσυναίσθηση, κατανόηση και στήριξη απέναντι στους έφηβους.
  • Οι γονείς πρέπει να στηρίξουν το παιδί τους να ανακαλύψει την δύναμη του, για να το βοηθήσουν να ανεξαρτητοποιηθεί. Όταν ένα παιδί αντιληφθεί ότι η μετάβασή του αυτή προς την αυτονόμηση, δημιουργεί προβλήματα στους γονείς του, δεν την αντέχουν, αποσύρεται, μένει πίσω, από φόβο μήπως χάσει τους γονείς του.
  • Το ζευγάρι οφείλει να είναι ενωμένο και να καθησυχάζει τον έφηβο, αφήνοντας του το χρόνο και το χώρο του κατανοώντας τις αντιδράσεις του. Οι έντονες εκρήξεις θυμού προς τους γονείς αποδεικνύουν ίσως ένα φόβο των εφήβων να κόψουν τον ομφάλιο λώρο.
  • Οι γονείς δεν πρέπει να συγχέουν τη δική τους ταυτότητα με αυτή του εφήβου. Οι γονείς επιδίδονται συχνά σε έναν «ναρκισσιστικό ανταγωνισμό» με τα παιδιά τους, είτε αποποιούνται το ρόλο τους και την ηλικία τους μιμούμενοι τους έφηβους, είτε πιέζοντάς τους να ενηλικιωθούν γοργά για να μην χάσουν τη δύναμη τους.

Η εικόνα των γονέων παίζει σημαίνοντα ρόλο για την ωρίμανση ενός παιδιού. Η φιγούρα ενός πατέρα αποτυχημένου αποτελεί πληγή για ένα παιδί και ακόμα μεγαλύτερη για έναν έφηβο. Ο έφηβος επιθυμεί να ταυτιστεί με την εικόνα του γονέα, να γίνει ο καθρέπτης πάνω στον οποίο θα αντανακλά τις επιθυμίες του για δύναμη, δημιουργικότητα και πρωτοβουλία.

Μια επιτυχημένη εφηβεία είναι το σκαλοπάτι για μια επιτυχημένη ζωή. Κάθε εμπόδιο που μπαίνει στην εφηβική πορεία, αφορά σκοτεινές πλευρές τόσο της παιδικής ηλικίας των εφήβων όσο και των ίδιων των γονέων. Οι γονείς οφείλουν να συμφιλιωθούν με την δική τους εικόνα και τη ζωή τους δίνοντας το έναυσμα στα παιδιά τους να ανθίσουν και να κατακτήσουν τη κορυφή.

error: Content is protected !!