Tag Archives: Αιτίες

Γονική Αποξένωση: Όταν το διαζύγιο των γονιών γίνεται διαζύγιο με τα παιδιά

Γονική Αποξένωση διαζύγιο γονιών παιδιά

Γονική Αποξένωση: Όταν το διαζύγιο των γονιών γίνεται διαζύγιο με τα παιδιά

Ένα διαζύγιο όσο φιλικό και συναινετικό να είναι, αναπόφευκτα δημιουργεί ψυχολογικές πληγές σε ένα παιδί, νιώθοντας ότι χάνει την ασφάλεια των δύο γονιών του. Η εκμυστήρευση ενός παιδιού «όταν είμαι με τη μαμά  ανησυχώ για τον μπαμπά και όταν είμαι με τον μπαμπά ανησυχώ για τη μαμά», δείχνει ακριβώς την αγωνία των παιδιών για τους γονείς. Όμως δεν εκφράζουν όλα τα παιδιά χωρισμένων γονιών τα ίδια συναισθήματα. Υπάρχουν παιδιά που μετά από ένα διαζύγιο κλείνονται στον εαυτό τους ή θάβουν την τρυφερότητα για τον ένα γονέα τους. Όταν ένα παιδί μετά από ένα διαζύγιο, απομακρύνεται από τον ένα γονιό, συνήθως τον πατέρα, τον αποπέμπει συναισθηματικά και με τον οποίο δεν επιθυμεί επικοινωνία και συναισθηματική επαφή, αφορά το λεγόμενο «Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης».

Μια σύγκρουση γονέων σε ένα χωρισμό αλλάζει τις ισορροπίες της οικογένειας αφού ο ένας γονιός θα απουσιάζει από την καθημερινότητα του παιδιού. Δεν είναι ωστόσο, λίγες οι περιπτώσεις πρώην συζύγων που προσπαθούν μέσα από τα παιδιά τους να πληγώσουν ο ένας τον άλλο. Συχνά μάλιστα, πολλοί γονείς χρησιμοποιούν τα παιδιά για να εκδικηθούν τον άπιστο, κακό πρώην σύντροφός τους για την άσχημη ψυχολογική τους κατάσταση, την αδικία που υπέστησαν μετά τον χωρισμό και τα στρέφουν εναντίων του ενός γονιού.

 

Τι είναι «Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης»

 Το «Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης» (Parental Alienation Syndrome) εμφανίζεται σε παιδιά –κυρίως χωρισμένων γονιών- τα οποία δεν επιθυμούν επαφή με έναν από τους δύο γονείς. Μετά από έρευνες νομικών και ψυχολογικών θεμάτων και περιπτώσεων παιδιών διαζευγμένων, ο Gardner και ο Turkat έδειξαν ότι πρόκειται για ένα σύνδρομο βαθιά ριζωμένο στην συνείδηση και στον ψυχικό κόσμο του παιδιού και δεν αποβάλλεται εύκολα. Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, την προσωπικότητα του και τα βιώματά του το σύνδρομο εμφανίζεται σε ήπια, σε μέτρια και σε βαριά μορφή. Στην περίπτωση βαριάς μορφής, το παιδί δεν έχει ενοχές, δεν θέλει καμία σχέση με τον άλλο γονέα και δείχνει μια απέχθεια για τον γονέα του. Μάλιστα υπάρχουν περιπτώσεις που το ίδιο το παιδί ζητάει να πάει στο δικαστήριο εναντίον του άλλου γονέα. Το σύνδρομο αυτό εμφανίζεται όλο και περισσότερο στα παιδιά που ο γονέας ο οποίος έχει την επιμέλεια φροντίζει να απομακρύνει συναισθηματικά το παιδί από τον άλλο (πατέρα ή μητέρα) μέσω μιας διαδικασίας δυσφήμησης του άλλου γονέα. Πρακτική πολύ συνηθισμένη άλλωστε για ορισμένους γονείς που δεν υπολογίζουν ότι η συμπεριφορά αυτή θα έχει  καταστροφικές συνέπειες για την ψυχική υγεία του παιδιού.

Στην Ελλάδα ο αριθμός των αποξενωμένων παιδιών ανέρχεται σε εκατοντάδες χιλιάδες και είναι ο υψηλότερος τόσο σε ποσοστά όσο και σε απόλυτους αριθμούς σε όλο τον κόσμο.  Σύμφωνα με τα στοιχεία της πανελλαδικής έρευνας ( Παπάνης, Ρουμελιώτου, Νάτσου, 2006) διαπιστώθηκε ότι η μητέρα αναλαμβάνει την κηδεμονία των παιδιών στο 87,1% των περιπτώσεων έναντι του 12,9% των περιπτώσεων, όπου η κηδεμονία δίνετε  στον πατέρα. Ενώ σε σχέση με απόδοση ευθυνών για το διαζύγιο το 46,3% των αγοριών και το 66,7% των κοριτσιών θεωρεί  υπεύθυνο για το χωρισμό τον πατέρα. Αναφορικά με την ηλικία των παιδιών παρατηρούμε ότι στην εφηβεία έχουν την τάση να ενοχοποιούν τον πατέρα για το διαζύγιο ενώ με την ενηλικίωσή τους κρίνουν και τους δύο συνυπεύθυνους. Γεγονός που αποδεικνύει ότι τα παιδιά συναισθηματικά επηρεάζονται από τον γονιό,  που ζουν μαζί – κυρίως μητέρα – και η απόφαση να απομακρυνθούν από τον άλλο γονιό προέρχεται από το αίσθημα προστασίας του γονιού που μένουν μαζί.

Αιτίες Συνδρόμου Γονικής Αποξένωσης

Στις περιπτώσεις διαζυγίων, κατά τις οποίες το παιδί απομακρύνεται από τον ένα γονιό, συνήθως τον πατέρα, τα χαρακτηριστικά του ενός γονιού είναι αυτά που υπερισχύουν στο παιδικό ασυνείδητο. Στα παιδιά που απουσιάζει το πατρικό πρότυπο, το οποίο είναι συνδεόμενο με το νόμο και την τάξη, χάνεται η ψυχική ισορροπία και η μητρική εικόνα ενδέχεται, υπό όρους, να γίνεται ασυνείδητα φόβητρο για το παιδί. Πράγματι, παρατηρούμε πολλές περιπτώσεις παιδιών που έχουν αποξενωθεί συναισθηματικά από τον πατέρα ως ενήλικες πλέον εξουσιάζονται από την μητέρα π.χ. ποιά επαγγελματική πορεία θα ακολουθήσουν ή ποιό σύντροφο θα επιλέξουν. Μάλιστα ορισμένες μητέρες υποστηρίζουν σθεναρά ότι οι ίδιες «προτρέπουν τα παιδιά τους να διατηρήσουν επικοινωνία με τον πατέρα, αλλά αυτά δεν θέλουν». Ωστόσο οι πράξεις τους επιβεβαιώνουν το αντίθετο, με αποτέλεσμα να περνούν υποσυνείδητα μηνύματα στα παιδιά τους, π.χ. «ως σύζυγος ήταν σκληρός, όμως εσύ οφείλεις να του μιλάς γιατί είναι πατέρας σου».  Επίσης, τα παιδιά συχνά αναλαμβάνουν το ρόλο του προστάτη του γονιού που μένουν μαζί, προκειμένου να απαλλάξουν την μητέρα από οποιαδήποτε ευθύνη ή ενοχή μετουσιώνοντας σε υπερπροστατευτικότητα  τον θυμό που νιώθουν από την απόφαση της να χωρίσει τον πατέρα τους.

Συμπτώματα Παιδιού με γονική Αποξένωση

Το σύνδρομο γονικής αποξένωσης του παιδιού αναγνωρίζεται από συμπεριφορές, όπως:  άγχος,  νευρικότητα, κατάθλιψη, εχθρότητα,  αδιαφορία, επιθετικότητα προς τον γονέα που δεν έχει την επιμέλεια, άρνηση τηλεφωνικής ή άλλης επαφή, φόβος να εκδηλώσει τα συναισθήματά του μπροστά στον γονέα που διαμένει, άρνηση να λάβει δώρα ή χρήματα, απροθυμία να δει πρόσωπα της οικογένειας του απόντα γονέα. Επίσης μπορεί να εκδηλώσει κρίσεις θυμού, αντικοινωνικότητα, εσωστρέφεια, αδυναμία συγκέντρωσης και πτώση στη σχολική επίδοση.

Ψυχικές Επιδράσεις στο Παιδί

Οι περιπτώσεις παιδιών με σύνδρομο γονικής αποξένωσης είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές για την ψυχική του υγεία, η έλλειψη ενός γονιού -και ιδίως του πατέρα- για το αγόρι παρεμποδίζει την ταυτοποίηση μαζί του, διαδικασία η οποία είναι απαραίτητη για την ολοκλήρωση της ταυτότητάς του. Τα αγόρια συχνά αναπτύσσουν αντικοινωνική και παραπτωματική συμπεριφορά και χαρακτηρίζονται από ανασφάλεια και ανωριμότητα. Ενώ για τα κορίτσια η αποξένωση από τον πατέρα, δημιουργεί διαστρεβλωμένη εικόνα για το αντρικό πρότυπο με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται στις σχέσεις τους με το άλλο φύλο. Επίσης, τα κορίτσια στρέφουν την επιθετικότητά τους προς τον εαυτό τους, παρουσιάζουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, νιώθουν φόβο εγκατάλειψης και απόρριψης από το αντίθετο φύλο. Σε κάθε περίπτωση η απώλεια του παιδιού από τον ένα γονέα αποτελεί περίοδο πένθους και συναισθηματικά μπορεί να αντιστοιχεί σε ένα συμβολικό θάνατο για το παιδί.

 Συμβουλές

  • Η απεμπλοκή των παιδιών από δικαστήρια και δικαστικές αποφάσεις είναι το πρώτο βήμα προς μια υγιή ψυχική εξέλιξη του παιδιού ακόμα και αν το ίδιο υποστηρίζει οικειοθελώς ότι θέλει να συμμετέχει.
  • Οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι τα παιδιά δεν είναι τα όπλα εξουσίας εναντίων του εχθρού – συζύγου.
  • Η συζυγική ιδιότητα και η διαβίωση κάτω από την ίδια στέγη παύει, η γονεϊκή ποτέ.
  • Τα παιδιά έχουν ανάγκη την εικόνα και των δύο γονεικών προτύπων. Η έλλειψη του ενός γονιού δεν αλλοιώνεται μόνο την εικόνα και τα συναισθήματα του παιδιού για τον ένα  γονιό αλλά και για τους δύο.
  • Η ενεργή συμμετοχή και των δύο γονέων στη ζωή και στις δραστηριότητες του παιδιού είναι θεραπευτική για την ψυχική υγεία του, ακόμα και αν αυτό έχει αρνητική στάση απέναντι στον ένα γονέα.
  • Η παρακολούθηση από ένα παιδοψυχολόγο κρίνεται αναγκαία σε περιπτώσεις βαριάς μορφής αποξένωσης ενώ θα πρέπει να υπάρχει και η επιθυμία των γονιών για οικογενειακή θεραπεία.
  • Τα παιδία δεν θέλουν μόνο συμμάχους στην ζωή τους θέλουν κατά κανόνα γονείς.
  • Η αποξένωση του παιδιού από τον ένα γονιό αποτελεί την πιο ακραία μορφή συναισθηματικού βιασμού.

 

Παιδική και Εφηβική κατάθλιψη

Παιδική και Εφηβική κατάθλιψη

………όταν οι φύλακες των παιδικών ονείρων γίνονται οι φύλακες της παιδικές αθωότητας…….

 

«Πολλοί άνθρωποι αναγκάστηκαν όταν ήταν παιδιά, να μάθουν να κρύβουν επιδέξια τα συναισθήματα τους, τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους προκειμένου να ικανοποιήσουν τις προσδοκίες των γονέων τους και να κερδίσουν την αγάπη τους. Ως ενήλικες μπορεί να κυνηγούν την ευτυχία, έχουν όμως ταυτόχρονα μια υποβόσκουσα αίσθηση ότι δεν αξίζουν τίποτα…», αναφέρει η Πολωνή ψυχολόγος Άλις Μίλερ.

Η κατάθλιψη στα παιδιά και στους εφήβους φέρει χαρακτηριστικά παρόμοια με τους ενήλικες, ωστόσο η σημαντική διαφορά είναι ότι στα παιδιά μπορεί να εκφράζεται με ευερέθιστη διάθεση ενώ στους ενήλικες με καταθλιπτική.

Η παιδική και εφηβική κατάθλιψη είναι πλέον γεγονός. Όσοι δε την αναγνωρίσουν ως μια επικίνδυνη νόσο απλώς εθελοτυφλούν μπροστά στο 14% ως 18% παιδιών και εφήβων που προσβάλλονται από ψυχικά νοσήματα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στην παιδική ηλικία αγόρια και κορίτσια έχουν τις ίδιες πιθανότητες να πάσχουν από κατάθλιψη ενώ ως έφηβοι, τα κορίτσια έχουν διπλάσιες πιθανότητες λόγω των ορμονών οι οποίες προδιαθέτουν σε ιδιαίτερη ευαισθησία.

Ο κώδωνας του κινδύνου έχει ήδη κρούσει σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες για το πρόβλημα της παιδικής και εφηβικής κατάθλιψης και η γκρίζα εικόνα χωρών του εξωτερικού δεν απέχει πολύ από την ελληνική με το 2%-4% των παιδιών και το 4%-8% των εφήβων να πάσχουν από τη νόσο της κατάθλιψης. Το ποσοστό ωστόσο είναι πολύ μικρότερο του πραγματικού καθώς παρατηρείται αδυναμία καταγραφής της παιδικής κατάθλιψης.

Γιατί ένα παιδί έχει κατάθλιψη;

….Όταν τα «στοιχεία» της παιδικής ηλικίας ….γίνονται «στοιχειά» της ενήλικης ζωής…..

 

Η χαρούμενη παιδική ηλικία ίσως είναι μύθος για κάποια παιδιά. Τι συμβαίνει στον ψυχικό κόσμο των λιλιπούτειων ατόμων όταν σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες πληθαίνουν τα φαινόμενα της παιδικής κατάθλιψης; Ποιες ενδοψυχικές διεργασίες συμβαίνουν σε ένα παιδί που αισθάνεται θλίψη και χάνει κάθε ενδιαφέρον για παιχνίδι; Τι οδηγεί ένα παιδί στην κατάθλιψη πιστεύοντας ότι οι δράκοι των παραμυθιών κυριαρχούν ενώ η καλή νεράιδα δεν έρχεται να τους σώσει; Τι πραγματικά συμβαίνει στην κρίσιμη περίοδο της παιδικής και εφηβικής ηλικίας όταν οι «φύλακες» που θα τους προστάτευαν γίνονται οι «φυλακές» της παιδικής τους αθωότητας;

Πολλές φορές οι γονείς γίνονται δογματικοί θεωρώντας ότι τα παιδιά δεν υποφέρουν από έλλειψη αγάπης, προσοχής και ενδιαφέροντος, καθώς η φυσική τους παρουσία υποκαθίσταται από ένα «virtuale game» στην οθόνη του υπολογιστή. Μάλιστα αρκετοί γονείς πιστεύουν ότι η φροντίδα της γιαγιάς ή του παππού δύναται να καλύψει την συναισθηματική αποστέρηση που νιώθουν τα παιδιά λόγω της απουσίας τους.

Οι σύγχρονες κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες αναγκάζουν παιδιά και εφήβους να αντιμετωπίζουν, ηλικιακά πρόωρα, πιέσεις και αγχογόνες καταστάσεις: η οικονομική κρίση που δεν αντιλαμβάνονται, το αίσθημα αδυναμίας απέναντι στις προσδοκίες των μεγάλων, η ανάγκη για αγάπη και αναγνώριση από τους γονείς τους, είναι τόσες οι συγκινησιακές διεργασίες των παιδιών που συχνά καθίσταται αδύνατη η συναισθηματική κατανόηση των γεγονότων. Ως αποτέλεσμα, η απόσταση από την απειλή της κατάθλιψης μειώνεται συνεχώς και εντείνεται το φαινόμενο της εμφάνισης παιδικών ψυχολογικών ασθενειών.

 

Πως εκδηλώνεται η κατάθλιψη στα παιδιά;

Η παιδική και εφηβική κατάθλιψη είναι πολύ διαφορετική από το αίσθημα κακής διάθεσης ή από το αίσθημα λύπης, πρόκειται για μια ψυχική ασθένεια που επηρεάζει όλο το σώμα και έχει αντίκτυπο στον τρόπο που το παιδί αισθάνεται, σκέφτεται και συμπεριφέρεται.

Συχνά η κατάθλιψη των παιδιών και των εφήβων δεν προκαλούν την προσοχή των γονέων ή συγγενικών προσώπων, αποδίδοντας τη σε συναισθηματικές και ψυχολογικές αλλαγές του παιδιού που μεγαλώνει. Η παιδική κατάθλιψη εκδηλώνεται με μελαγχολία, αίσθημα απελπισίας και απότομες αλλαγές της διάθεσης, απομάκρυνση από φίλους και από δραστηριότητες που πριν αντλούσε χαρά και ικανοποίηση, έντονο εκνευρισμό και ευερεθιστότητα, αύξηση ή ελάττωση της όρεξης, δυσκολία συγκέντρωσης, μεταβολές στον ύπνο, κεφαλαλγίες και πόνους στο στομάχι, έντονα συναισθήματα ενοχής και ανικανότητας, μείωση σχολικής απόδοσης,  επαναλαμβανόμενες σκέψεις αυτοκτονικού ιδεασμού με φράσεις όπως «Μακάρι να πέθαινα».

Στην πραγματικότητα δεν εκδηλώνονται όλα τα συμπτώματα μαζί, ορισμένα μπορούν να παρουσιαστούν κάποια στιγμή ενώ, σε διαφορετική χρονική στιγμή, μπορεί να παρουσιαστούν άλλα συμπτώματα.

Ερευνητές ψυχικής υγείας παιδιών αναφέρουν ότι παιδιά που βίωσαν το συναισθήματα της κατάθλιψης, ως έφηβοι υποκύπτουν σε ψυχαναγκαστικές νευρώσεις, στην τοξικομανία, στη χρήση αλκοόλ, καθώς και σε ποικίλες διαστροφές αναζητώντας υποκατάστατα γονικών ειδώλων.

Αιτίες της παιδικής κατάθλιψης

Η παιδική και εφηβική κατάθλιψη είναι  πολυπαραγοντική. Αυξημένος κίνδυνος κατάθλιψης εμφανίζεται όταν υπάρχει κληρονομική βιολογική αιτία. Εντούτοις, δε σημαίνει ότι κάθε παιδί με οικογενειακό ιστορικό θα εμφανίσει και κατάθλιψη. Βιοχημικοί παράγοντες όπως εγκεφαλικές δυσλειτουργίες, αν και τα βιώματα του κάθε παιδιού μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, απώλειες σημαντικών ατόμων, οικονομικά προβλήματα, διαζύγιο γονιών, καταστάσεις παραμέλησης και συναισθηματικής αποστέρησης, παιδική κακοποίηση αποτελούν παράγοντες σημαντικούς που συνεισφέρουν στην εμφάνιση της κατάθλιψης. Ψυχο-κοινωνικοί παράγοντες, όπως η πεσιμιστική σκέψη, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η ανατροφή και οι προσδοκίες ανάλογα με το φύλο του παιδιού μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε γενεσιουργές αιτίες κατάθλιψης.

Υπάρχει θεραπεία;

Η έγκαιρη διάγνωση είναι το σημαντικότερο βήμα προς την αντιμετώπιση της παιδικής και εφηβικής κατάθλιψης. Αν οι γονείς υποψιάζονται την ύπαρξη της, θα πρέπει να αναζητήσουν εξειδικευμένη βοήθεια. Η διάγνωση γίνεται μέσα από την συνεκτίμηση του παιδιού και της οικογένειάς του με τη βοήθεια ψυχολογικών tests. Γενικότερα, η συνεργασία της οικογένειας και του σχολικού περιβάλλοντος είναι απαραίτητη και αναγκαία για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης στο παιδί και των έφηβο.

  • Η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση των γονιών (θεραπεία οικογένειας) βοηθάει σημαντικά διότι το παιδί εκφράζει με την κατάθλιψη το πρόβλημα που υπάρχει στην οικογένεια. Να σημειώσουμε ωστόσο, ότι η παιδική κατάθλιψη δεν συνδέεται με το μορφωτικό επίπεδο των γονέων αλλά μόνο με την ψυχική τους ωριμότητα.
  • Η ατομική ψυχοθεραπεία του παιδιού με θεραπευτικές προσεγγίσεις όπως το play therapy βοηθάει το παιδί να επεξεργαστεί τα καταθλιπτικά συναισθήματα και να εκδηλώσει το αίσθημα της εσωτερικής φυλάκισης μέσα από το παιχνίδι.
  • Φαρμακευτική αγωγή δίνεται σπάνια στα παιδιά (οι έλληνες παιδοψυχίατροι είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί) σε πολύ σοβαρές μορφές κατάθλιψης που συνήθως συνυπάρχουν με οργανικά αίτια.

Μπορούμε όμως να αφήνουμε τα παιδιά να υποφέρουν από τη νόσο της κατάθλιψης στην πιο τρυφερή τους ηλικία; Είναι περισσότερο από καθήκον για τους γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά τους δεδομένου ότι η πρόσβαση στον αληθινό εαυτό μας καθίσταται δυνατή, μόνο όταν δεν φοβόμαστε τον γεμάτο έντονες συγκινήσεις κόσμο της παιδικής μας ηλικίας…

Ευαίσθητα παιδιά και έφηβοι συχνά αναπτύσσουν την τέχνη, να μη βιώνουν όσα τους συνταράσσουν και να πάσχουν από την λεγόμενη παιδική και εφηβική κατάθλιψη. Οι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι παιδικές εμπειρίες μένουν για πάντα κρυμμένες στο υποσυνείδητο του ατόμου.

Μια ψυχοθεραπεία σε μια ενήλικη ζωή βεβαίως μπορεί να βοηθήσει στην συναισθηματική κατανόηση των παιδικών βιωμάτων σίγουρα όμως δεν θα δώσει πίσω την χαμένη παιδική αθωότητα…

error: Content is protected !!