Γιατί το παιδί μου δεν μπορεί να μάθει, έχει Μαθησιακές Δυσκολίες ή Δυσλεξία;

Θα μπορούσαμε να φανταστούμε τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες σαν μια ομπρέλα, η οποία περικλείει όλους τους πιθανούς τύπους δυσκολιών μάθησης, όπως η αναγνωστική ικανότητα, η επεξεργασία του γραπτού λόγου, η κατανόηση κειμένων, η δυσορθογραφία (πολλά ορθογραφικά λάθη), η δυσαριθμησία (ελαττωμένη ικανότητα για μαθηματικούς υπολογισμούς και πράξεις), η κακή μνήμη. Η κοινώς γνωστή σε όλους δυσλεξία, ανήκει στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.

Αξίζει να διαφοροποιήσουμε τις μαθησιακές δυσκολίες στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και στις γενικές, καθώς η κάθε κατηγορία περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές δυσχερειών. Οι γενικού τύπου μαθησιακές δυσκολίες απευθύνονται σε άτομα με νοητικό δυναμικό χαμηλότερο του φυσιολογικού, εν αντιθέσει με τις ειδικές, οι οποίες χαρακτηρίζουν άτομα με ένα πολύ καλό δυναμικό, καθώς δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που αυτό βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα από το φυσιολογικό. Οι μαθησιακές δυσκολίες ενυπάρχουν σε κάθε πολιτισμό που χρησιμοποιείται η γραπτή γλώσσα.

Τι είναι η Δυσλεξία;
Το παιδί με δυσλεξία, πέρα από αυτήν την μαθησιακή ιδιαιτερότητα, μπορεί να χαρακτηριστεί προνομιούχο, καθώς τα περισσότερα από αυτά έχουν ένα πολύ δυνατό νοητικό δυναμικό, χαρισματικό, θα λέγαμε, αν αναλογιστούμε πως και ο γνωστός σε όλους Αϊνστάιν ήταν δυσλεκτικός!

Ο κόσμος αυτών των παιδιών πιθανολογείται να διαφέρει από των υπολοίπων, μόνο σε βαθμολογικές επιδόσεις, όπως 8 αντί για 10 ή 16 αντί  για 20 στον έλεγχο του μαθητή. Ο διαφορετικός τρόπος επεξεργασίας της γλώσσας δεν τους στερεί τα όνειρα. Η μειωμένη επίδοση στο σχολείο δεν αποτελεί επιλογή τους, αλλά απόρροια αυτής της διαφορετικότητας.

Υπάρχουν δύο τύποι δυσλεξίας. Η επίκτητη, η οποία είναι αποτέλεσμα ενός τραυματισμού ή κάποιας εγκεφαλικής ασθένειας και η εξελικτική, η οποία γίνεται αντιληπτή από τη στιγμή που το παιδί μαθαίνει να διαβάζει.

Τα αγόρια πλήττονται τέσσερις φορές περισσότερο συγκριτικά με τα κορίτσια. Γενικά, η δυσλεξία είναι παρούσα σε ποσοστό 15% του γενικού πληθυσμού, δηλαδή ένα στα εφτά παιδιά σήμερα πάσχουν από αυτήν.

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ - ΔΥΣΛΕΞΙΑ

Ποια είναι τα Συμπτώματα της Δυσλεξίας;

Σε κάθε παιδί η συμπτωματολογία είναι διαφορετική. Παρ’ όλα αυτά, κάθε παιδί με δυσλεξία παρουσιάζει κυρίως προβλήματα γραφής και ανάγνωσης.

Η αναγνωστική ικανότητα ενός παιδιού με δυσλεξία είναι περιορισμένη. Περιγράφεται ως αργή, συλλαβική, χωρίς ροή και χρώμα. Πολλές φορές είναι μηχανική, αλλά χωρίς νόημα. Παρατηρούνται και παραποιήσεις λέξεων (άσπρο αντί για άστρο), παραλείψεις (κοα αντί για κότα), προσθέσεις (κοοτα), αντικαταστάσεις (θίλος αντί για φίλος) και αντιμεταθέσεις γραμμάτων (κουλκα αντί για κούκλα) και συλλαβών, τόσο στην ανάγνωση όσο και στην γραφή. Η κατανόησή τους πολλές φορές δεν είναι καλή, διότι επιστούν την προσοχή τους στη ροή της ανάγνωσης

Παραδείγματα λαθών στην Ανάγνωση παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία :

παραποιήσεις σε λέξεις (άσπρο αντί για άστρο)

παραλείψεις  γραμμάτων σε λέξεις  (κοα αντί για κότα)

προσθήκες γραμμάτων σε λέξεις (κοοτα)

αντικαταστάσεις γραμμάτων σε λέξεις (θίλος αντί για φίλος)

αντιμεταθέσεις γραμμάτων σε λέξεις (κουλκα αντί για κούκλα) και συλλαβών (στέπη αντί για τσέπη)

ανάγνωση κατά συμπερασμό (λουλουδάκια αντί για λαγουδάκια)

παρατονισμοί σε λέξεις (χόρδη αντί για χορδή)

Δυσκολία στην φωνολογική ενημερότητα παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία

Πολλά, επίσης, παιδιά με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία μπορούν να παρουσιάσουν αδυναμία ακουστικής σύλληψης και διάκρισης φθόγγων. Πιο συγκεκριμένα:

δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τους φθόγγους που μοιάζουν ηχητικά μεταξύ τους, όπως α-ο, ο-ου, ε-ι, β-φ, δ-θ, σ-ζ-ξ

αδεξιότητα οπτικής αντίληψης, δυσκολεύονται πολύ να συγκρατήσουν λέξεις που μοιάζουν μεταξύ τους, ή/και φθόγγους κ-γκ, π-μπ)

δυσκολία στη μνήμη

η οπτική δυσκολία δημιουργεί και προβλήματα μνήμης

ανεπάρκεια παρατηρητικότητα των μορφών

δυσκολία να συγκρατήσουν στη μακρόχρονη μνήμη τους

το σχήμα και την μορφή

δυσχέρεια στον προσανατολισμό χώρου και χρόνου (δεξιά-αριστερά).

Στον γραπτό λόγο, υπάρχουν πολλά ορθογραφικά λάθη ακόμη και σε λέξεις που έχουν διδαχθεί, εξαιτίας του περιορισμένου οπτικού τους λεξιλογίου. Πολύ συχνά παρατηρείται καθρεφτική γραφή (3-ε, 9-ρ), ή γράφουν τις λέξεις ξεκινώντας από δεξιά προς τα αριστερά.

Συνήθως, η εικόνα του γραπτού είναι ακατάστατη, με μουτζούρες, κενά, κακογραφία, χωρίς σημεία στίξης, απουσία κεφαλαίου γράμματος στην αρχή της πρότασης και παρατονισμούς ή παράλειψη τόνων.

Παραδείγματα λαθών στη Γραφή παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία :

γραμματικά – καταληκτικά λάθη (πόδη αντί για πόδι)

παραγωγικά – συνθετικά λάθη (μαθήτρηα αντί για μαθήτρια)

θεματικά λάθη (κοίκλος αντί για κύκλος)

φωνολογικά λάθη (φυμός αντί για θυμός)

ενδοβολή κεφαλαίου γράμματος μέσα στη λέξη (παιΔί αντί για παιδί)

παραλείψεις τόνων (παπι αντί για παπί)

παρατονισμοί (πορτά αντί για πόρτα)

καθρεφτική γραφή (3-ε, 9-ρ)

λέξεις ξεκινώντας από δεξιά προς τα αριστερά (ατόκ αντί για κότα)

Που οφείλεται η Δυσλεξία;

Η δυσλεξία σε ποσοστό μόλις 85% κληρονομείται, ως «δώρο» στο DNA. Η ενδεχόμενη αναποτελεσματικότητα των παιδιών με δυσλεξία στις σχολικές δεξιότητες οφείλεται στην νευρολογική δομή του εγκεφάλου. Πρόκειται για μια ανωμαλία, κυρίως του αριστερού ημισφαίριου, όπου βρίσκεται το γλωσσικό κέντρο. Κάποιο ή κάποια χρωμοσώματα, επίσης, είναι υπεύθυνα για την εμφάνισή της. Επιπροσθέτως, κατά τη διάρκεια του 5ου ή 6ου μήνα εγκυμοσύνης πιθανολογείται να υπήρξε κάποια βλάβη στη δημιουργία του εγκεφαλικού φλοιού. Δεν οφείλεται σε κάποια οργανική δυσλειτουργία ακοής ή όρασης.

Η Δυσλεξία ή/και η Μαθησιακή Δυσκολία είναι εφ’ όρου ζωής;

Η δυσλεξία – Μαθησιακή Δυσκολία όσο έγκαιρα και να διαγνωσθεί δεν εξαλείφεται ποτέ, παρά μόνο βελτιώνεται και μπορεί να φτάσει το παιδί σε ένα πολύ λειτουργικό επίπεδο.

Συννοσυρότητα Δυσλεξίας – Μαθησιακής Δυσκολίας 

Η δυσλεξία ενδέχεται να συνυπάρχει με την υπερκινητικότητα και την ελλειμματική προσοχή (ΔΕΠΥ) σε ποσοστό 20 με 25%.

Διάγνωση Δυσλεξίας – Μαθησιακής Δυσκολίας 

Η επίσημη διάγνωση της δυσλεξίας μπορεί να γίνει στο τέλος της Α’ δημοτικού, αν και κάποια σημάδια ίσως «προειδοποιούν» από την προσχολική κιόλας ηλικία. Η ενεργή συμμετοχή των γονιών παίζει σημαίνοντα ρόλο στην εξελικτική πορεία των ανωτέρω δυσκολιών. Οι γονείς δεν πρέπει να χάσουν χρόνο, πειραματιζόμενοι οι ίδιοι με τις δυσκολίες ή ρωτώντας σχετικά με αυτές μη-ειδικευμένα άτομα. Οφείλουν να κινητοποιηθούν ευθύς αμέσως μόλις αντιληφθούν κάποιες ενδεχόμενες δυσκολίες, καθώς γύρω από μια αποτυχία δημιουργείται σχεδόν κατά κόρον ένα ντόμινο αποτυχιών.

Η διάγνωση μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο σε ιδιωτικούς όσο και σε δημόσιους φορείς. Προσοχή! Για να ληφθεί όμως υπ’ όψιν η γνωμάτευση από κρατικές υπηρεσίες και από το σχολείο, απαιτείται να είναι είτε από τα ΚΕΔΥ, είτε από τα Ιατροπαιδαγωγικά κέντρα. Χρειάζεται, ωστόσο, οι γονείς να δείξουν υπομονή και επιμονή, καθώς υπάρχει μεγάλη λίστα αναμονής στους δημόσιους φορείς μέχρις ότου εξεταστεί το παιδί.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για την Δυσλεξία – Μαθησιακή Δυσκολία;

Οι γονείς είναι καλό να αφυπνιστούν και να πληροφορηθούν σχετικά με την ιδιαιτερότητα του παιδιού τους. Είναι σημαντικό να συμβουλευτούν κατάλληλα βιβλία για τον τρόπο με τον οποίο θα βοηθούν στο διάβασμα.  Επιπροσθέτως, οι γονείς θα πρέπει να είναι ενήμεροι για το τι προβλέπει το κράτος και ο νόμος για τη δυσλεξία, δηλαδή τι παρέχεται ως δωρεάν βοήθεια και να το διεκδικήσουν. Ο νόμος προβλέπει για αυτά τα παιδιά ειδικά τμήματα ένταξης σε κάθε σχολείο, παρ’ όλα αυτά στα περισσότερα σχολεία τα τμήματα αυτά δε λειτουργούν.

Τι προτείνεται για τα παιδιά που έχουν Δυσλεξία – Μαθησιακή Δυσκολία;

Διαφορετικός τρόπος διόρθωσης των γραπτών.Να υπογραμμίζονται με μολύβι και όχι με έντονο στυλό τα λάθη και εν συνεχεία να διορθώνονται από το ίδιο το παιδί. Να  μην καλείται το παιδί να γράφει, ως τιμωρία τα λάθη του πολλές φορές, δεν ωφελεί. Να λαμβάνονται υπ’ όψιν, ως λάθη μόνο όσα έχει διδαχθεί στο εξατομικευμένο πρόγραμμα που παρακολουθεί.

Ενασχόληση με κάποια δραστηριότητα εξωσχολική.Η συμμετοχή του σε κάποια δραστηριότητα εκτός μαθημάτων, θα του τονώσει την αυτοεκτίμηση και θα το κάνει να νιώθει ότι και αυτό κάπου ξεχωρίζει.

Παρακολούθηση ενός εξωσχολικού εξατομικευμένου προγράμματος παρέμβασης τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα.Τα προγράμματα αποκατάστασης είναι πολύ βοηθητικά και απαραίτητα για την βελτίωση της μαθησιακής εικόνας του παιδιού.

Ποιος ειδικός αναλαμβάνει την αποκατάσταση της Δυσλεξίας – Μαθησιακής Δυσκολίας;

Την Αποκατάσταση  της Δυσλεξίας – Μαθησιακής Δυσκολίας την αναλαμβάνει κατάλληλα εξειδικευμένος και καταρτισμένος επαγγελματίας Ψυχολόγος ή/και Ειδικός Παιδαγωγός.

Πως γίνεται το Πρόγραμμα Αποκατάστασης της Δυσλεξίας – Μαθησιακής Δυσκολίας;

Το πρόγραμμα είναι ατομικό διάρκειας 45 λεπτών, αφού η Δυσλεξία – Μαθησιακή Δυσλεξία σε κάθε παιδί είναι ξεχωριστή ,όπως τα δαχτυλικά μας αποτυπώματα.

Το παιδί μαθαίνει μέσα από οπτικοποιημένο υλικό, βιωματικούς τρόπους, σε διαδραστικούς χώρους κ.α..