Category Archives: Αρθρογραφία

Έλεγχος σχολικής ετοιμότητας: ένα εργαλείο πρόληψης

Ο έλεγχος σχολικής ετοιμότητας μέσω του τεστ «ΑΘΗΝΑ» αποτελεί έναν πυρήνα πρόληψης, μία ενέργεια που είναι σημαντική να πραγματοποιήσουν όλοι οι γονείς, κυρίως των παιδιών του νηπιαγωγείου ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες μαθησιακής εμπλοκής στην έναρξη του δημοτικού. 

Τι είναι τεστ «ΑΘΗΝΑ»;

Το τεστ «ΑΘΗΝΑ» είναι μία πηγή πληροφόρησης για το επίπεδο της μαθησιακής ετοιμότητας καθώς και το «ποσό» της ωριμότητας που έχει κατακτήσει το κάθε παιδί ολοκληρώνοντας το νηπιαγωγείο, για αυτή δηλαδή τη δεδομένη χρονική στιγμή που χορηγείται. Μέσω αυτού του ελέγχου, οι γονείς θα είναι ικανοί να γνωρίσουν καλύτερα το μαθησιακό προφίλ των παιδιών τους, καθώς και να παρέμβουν έγκαιρα σε περίπτωση μαθησιακής δυσκολίας ή μαθησιακού ελλείμματος. 

Ένα τεστ σχολικής ετοιμότητας παρέχει πληροφορίες για το ποσοστό της ικανότητας που φέρει το εκάστοτε παιδί προκειμένου να ανταποκριθεί επιτυχώς στο σχολικό του πλαίσιο. 

Το τεστ «ΑΘΗΝΑ» είναι μία δέσμη από επιμέρους διαγνωστικές δοκιμασίες, οι οποίες αξιολογούν ένα ευρύτατο φάσμα νοητικών, αντιληπτικών, ψυχογλωσσικών και κινητικών διεργασιών. Μέσα από το παρών τεστ φαίνεται το επίπεδο και ο ρυθμός ανάπτυξης του παιδιού. 

Πιο συγκεκριμένα, αξιολογείται:

  • Η Νοητική Ικανότητα
  • Η Μνήμη 
  • Η Γραφοφωνολογική Ενημερότητα 
  • Η Νευροψυχολογική Ενημερότητα 

Είναι σημαντικό να πραγματοποιήσει το τεστ σχολικής ετοιμότητας κάθε παιδί, καθώς μέσω αυτού παίρνουμε πληροφορίες όχι μόνο για τις διατομικές του διαφορές, δηλαδή για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ αυτού και των συνομηλίκων του, σε μια ή περισσότερες ικανότητες (νοητική ικανότητα, μνήμη, κ.α), αλλά και για τις ενδοατομικές του διαφορές, δηλαδή τις διαφορές που παρουσιάζει το ίδιο το παιδί σε διάφορες δικές του ικανότητες (π.χ. καλύτερη μνήμη, δυσκολία φωνολoγικής ενημερότητας). 

Ολοκληρώνοντας τη χορήγηση του εν λόγω εργαλείου, ο ειδικός προτείνει στους γονείς εάν το παιδί μπορεί να ενταχτεί επιτυχώς στο δημοτικό σχολείο ή εαν/και χρειάζεται το παιδί τους ενίσχυση σε ενδεχόμενους τομείς όπως:

  • Nα αναλύει και να σχετίζει έννοιες κατά τρόπο λογικό.
  • Nα αφομοιώνει διδακτικό υλικό.
  • Nα ανταποκρίνεται στις μαθησιακές απαιτήσεις του το πρώτου τρίμηνου της Α’ τάξης δημοτικού σχολείου.
  • Να συνθέτει γλωσσικούς φθόγγους και να παράγει λέξεις.
  • Στην ακουστική ή/και οπτική μνήμη.
  • Στον οπτικοκινητικό συντονισμό
  • Στην φωνολογική ενημερότητα

Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί την καλύτερη θεραπεία. Μέσω αυτής προσπαθούμε να σταματήσουμε και να εμποδίσουμε να εμφανιστούν δυσκολίες στη μαθησιακή πορεία του εκάστοτε παιδιού. 

Η έγκαιρη διάγνωση και εν συνεχεία αντιμετώπιση έχει σημαίνουσα σημασία προκειμένου να μην παγιωθούν τα πιθανά προβλήματα. Μέσω της διορθωτικής – θεραπευτικής παρέμβασης τα παιδιά μπορούνε να αγαπήσουν τη γνώση και να μην βασανιστούν φέροντας ταμπέλες όπως… τεμπέλης, αδιάφορος, κουτός!

 

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει Εργοθεραπεία;

Τι είναι η εργοθεραπεία;

Η εργοθεραπεία είναι μια μορφή θεραπείας μέσω σωματικού έργου, δεν λειτουργεί ως μάθημα, αλλά κυρίως ως κινητική δραστηριότητα και γι΄αυτό αρέσει πολύ στα παιδιά. Η εργοθεραπεία ασχολείται με την λειτουργικότητα και την ικανότητα του παιδιού να αλληλεπιδρά στο σχολείο, στο σπίτι ή/και στην καθημερινότητα.

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει εργοθεραπεία;

  • Όταν κάνει άσχημα γράμματα και το παιδί δεν γράφει ευανάγνωστα.
  • Όταν το παιδί πιάνει πράγματα στο χέρι του και είτε του πέφτουν είτε δεν μπορεί να τα αναγνωρίσει χωρίς να τα βλέπει.
  • Δεν πιάνει σωστά το μολύβι.
  • Δυσκολεύεται ή αρνείται να δοκιμάζει νέες γεύσεις.
  • Έχει δυσκολία με τις αισθήσεις και την επεξεργασία τους, δηλαδή στο απτικό σύστημα, καθώς ο εγκέφαλος δεν ερμηνεύει σωστά τα ερεθίσματα που προέρχονται από την αίσθηση της αφής.
  • Συναντά δυσκολίες στις προσαρμοστικές αντιδράσεις, δηλαδή δεν έχει καλή λεπτή κίνηση και μπορεί να μην κινεί σωστά τα δάχτυλά του.
  • Δυσχέρεια στις ψυχογνωστικές λειτουργίες, δηλαδή το παιδί αδυνατεί να έχει την ικανότητα να συγκεντρωθεί σε ό,τι κάνει ή αισθάνεται την ανάγκη να κινείται διαρκώς.

Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Σύλλογο Εργοθεραπευτών, οι γονείς χρειάζεται να επισκεφτούν έναν εργοθεραπευτή αν το παιδί τους παρουσιάζει τρεις ή περισσότερες από τις παρακάτω δυσκολίες: 

  • Δεν παίζει με τα παιχνίδια της ηλικίας του. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να σημαίνει ότι το παιδί δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτά (επειδή π.χ. αντιμετωπίζει κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα) ή ότι δεν τα καταφέρνει (επειδή π.χ. είναι λίγο πιο πίσω αναπτυξιακά σε σχέση με την ηλικία του).
  • Δυσκολεύεται να αυτοεξυπηρετηθεί. Δεν έχει δηλαδή, ανάλογα με την ηλικία του, τις κατάλληλες δεξιότητες ώστε να φάει μόνο του, να βάλει τα ρούχα ή τα παπούτσια του, να πάει στην τουαλέτα κλπ.
  • Μοιάζει αδύναμο, έχει δηλαδή ελαττωμένο μυϊκό τόνο. Πρόκειται για ένα παιδί που φαίνεται να μην έχει αντοχή, που είναι χαλαρό-πλαδαρό.
  • Πέφτει εύκολα κάτω.
  • «Τρακάρει» πάνω σε άλλους ή σε έπιπλα.
  • Χτυπάει εύκολα, επειδή δυσκολεύεται να εκτιμήσει τη θέση του σώματός του στο χώρο.
  • Σπάει συχνά τα παιχνίδια του.
  • Δεν του αρέσει να πηδάει, να κάνει κούνια.
  • Δυσκολεύεται να ζωγραφίσει μέσα σε πλαίσιο, να κάνει παζλ ή να κόψει με το ψαλίδι στο νηπιαγωγείο.
  • Παρουσιάζει καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας του.
  • Η ομιλία του είναι δυσνόητη και χωρίς σωστή άρθρωση.
  • Είναι υπερκινητικό και δεν μπορεί να ησυχάσει.
  • Δεν του αρέσουν οι αγκαλιές, το μπάνιο, το κόψιμο των νυχιών ή το κούρεμα των μαλλιών, ίσως επειδή δεν του αρέσει να το αγγίζουν.
  • Είναι πολύ ευαίσθητο σε οσμές, γεύσεις, θορύβους ή αγγίγματα.
  • Αποφεύγει την παιδική χαρά.
  • Έχει δυσκολίες στον ύπνο.
  • Λερώνεται υπερβολικά, επειδή π.χ. δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει το πιρούνι για να φάει, ή δεν τρώει κάποιες βασικές τροφές.
  • Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί ή συγκεντρώνεται υπερβολικά σε μία δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να μεταβεί σε άλλη.
  • Χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση από άλλα παιδιά για να μάθει καινούργια πράγματα.
  • Αντιστρέφει γράμματα και αριθμούς, δεν αφήνει διαστήματα μεταξύ των γραμμάτων και των λέξεων που γράφει, συνήθως στην Α΄ δημοτικού.
  • O γραφικός του χαρακτήρας είναι πολύ κακός.
  • Κουράζεται εύκολα με τις σχολικές του εργασίες.
  • Δυσκολεύεται να ακολουθήσει προφορικές οδηγίες.
  • Έχει μειωμένη αυτοπεποίθηση.
  • Δεν έχει φίλους της ίδιας ηλικίας και προτιμά να παίζει με μικρότερα ή με μεγαλύτερα παιδιά.

 

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει Λογοθεραπεία;

Τι είναι η Λογοθεραπεία;

Η Λογοθεραπεία ασχολείται με προβλήματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας. Αποσκοπεί στην ανάπτυξη της εξωλεκτικής και λεκτικής επικοινωνίας, την καθαρότητα της ομιλίας και της φωνής και στην παραγωγή λόγου των βαρήκοων. Οι γονείς είναι σημαντικό να απευθυνθούν σε έναν λογοθεραπευτή εάν βλέπουν ότι το παιδί τους δεν έχει κατακτήσει τον λόγο ή εάν και η ομιλία του δεν είναι καθαρή.

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου χρειάζεται να κάνει Λογοθεραπεία;

Οι γονείς είναι σημαντικό να παρατηρούν όλα τα εξελικτικά στάδια του παιδιού τους. Όταν το παιδί εμμένει στο να χρησιμοποιεί το λόγο – ομιλία σε αρκετά απλοποιημένη μορφή και ενώ οι μήνες περνούν, το λεξιλόγιο να μην εμπλουτίζεται, πιθανολογείται να υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Η επίσκεψη σε έναν Λογοθεραπευτή θα βοηθήσει τους γονείς να αντιληφθούν και να συνειδητοποιήσουν την ύπαρξη πιθανόν διαταραχών.

Ποιες είναι οι ενδείξεις που πρέπει να κινητοποιήσουν ένα γονέα να επισκεφτεί ένα Λογοθεραπευτή;

Τα παρακάτω συμπτώματα είναι ενδεικτικά στα περισσότερα παιδιά που χρίζουν βοήθειας από λογοθεραπευτή και θα είναι καλό να παρατηρήσετε αν εμφανίζονται στο παιδί σας:

  • Προφέρει λάθος τα φωνήματα
  • Μιλάει χωρίς φωνήματα
  • Δυσκολεύεται να συντάξει προτάσεις
  • Χρησιμοποιεί περιορισμένο λεξιλόγιο
  • Δυσκολεύεται να δείξει αυτό που του υποδεικνύεται σε ένα βιβλίο
  • Απαντά σε μία ερώτηση επαναλαμβάνοντάς την
  • Δεν μπορεί να ακολουθήσει απλές οδηγίες
  • Δεν κατανοεί τη σημασία των επιρρημάτων
  • Μπερδεύει τα γένη
  • Δεν αλλάζει ούτε βελτιώνει το λεξιλόγιο

Τι πρέπει να έχει κατακτήσει ένα παιδί ανάλογα με την ηλικία του; 

Σύμφωνα με το Σύλλογο Επιστημόνων Λογοπαθολόγων Λογοθεραπευτών Ελλάδας  (ΣΕΛΛΕ):

 Ηλικία 2 – 3 ετών:

  • Ο λόγος είναι καταληπτός 50 – 75%
  • Συνεχίζει να ηχολαλεί όταν συναντά δυσκολίες στο λόγο
  • Καταλαβαίνει το «ένα» και τα «πολλά»
  • Εκφράζει την ανάγκη για τουαλέτα (πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά)
  • Ζητάει αντικείμενα με το όνομά τους
  • Δείχνει τις εικόνες σε βιβλίο ονομάζοντάς τις
  • Αναγνωρίζει διάφορα μέρη του σώματος
  • Ακολουθεί απλές εντολές και απαντά σε απλές ερωτήσεις
  • Απολαμβάνει να ακούει μικρές ιστορίες, τραγούδια και ρυθμούς
  • Κάνει ερωτήσεις με 1 ή 2 λέξεις
  • Χρησιμοποιεί φράσεις 3 – 4 λέξεων, με Υποκείμενο – Ρήμα – Αντικείμενο
  • Χρησιμοποιεί μερικές προθέσεις, άρθρα, ρήματα στον ενεστώτα, ομαλό πληθυντικό και ανώμαλους τύπους στον αόριστο
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 500 ή 900 ή περισσότερων λέξεων
  • Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 50 έως 250 ή περισσότερων λέξεων (ραγδαία ανάπτυξη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου)
  • Παρουσιάζει πολλαπλά γραμματικά λάθη
  • Καταλαβαίνει τα περισσότερα πράγματα από αυτά που λέγονται
  • Μιλάει με δυνατή φωνή
  • Χρησιμοποιεί τα φωνήεντα σωστά
  • Χρησιμοποιεί σωστά σύμφωνα σε αρχική θέση
  • Χρησιμοποιεί περίπου 27 φωνήματα
  • Χρησιμοποιεί το βοηθητικό «είναι»
  • Χρησιμοποιεί μερικά ομαλά ρήματα στον αόριστο, κτητικά μορφήματα, αντωνυμίες και προστακτική

Ηλικία 3 – 4 ετών:

  • Καταλαβαίνει τη λειτουργία των αντικειμένων
  • Καταλαβαίνει διαφορές στις έννοιες (σταματώ – ξεκινώ, μέσα – έξω, μικρό – μεγάλο)
  • Ακολουθεί εντολές που αποτελούνται από 2 και 3 μέρη
  • Ρωτάει και απαντάει σε απλές ερωτήσεις (ποιος, τι, που, γιατί)
  • Συχνά κάνει ερωτήσεις και ζητά λεπτομέρειες στις απαντήσεις
  • Χρησιμοποιεί την ομιλία για να εκφράσει συναισθήματα
  • Χρησιμοποιεί 4 με 5 λέξεις στις προτάσεις
  • Αναγνωρίζει αντικείμενα με το όνομά τους
  • Χειρίζεται επιδέξια τους ενήλικες και παρατηρεί
  • Χρησιμοποιεί ουσιαστικά και ρήματα πιο συχνά
  • Έχει αίσθηση του παρελθόντος και του μέλλοντος
  • Έχει ένα αντιληπτικό λεξιλόγιο 1200 – 2000 λέξεων
  • Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 800 – 1500 λέξεων
  • Ο λόγος είναι 80% καταληπτός
  • Η γραμματική βελτιώνεται αν και κάποια λάθη επιμένουν
  • Κατάλληλη χρήση του «είμαι» και «είναι» στις προτάσεις
  • Βάζει δύο γεγονότα σε χρονολογική σειρά
  • Συμμετέχει σε συζητήσεις
  • Συνεπής χρήση ομαλού πληθυντικού, κτητικών αντωνυμιών και ρημάτων αορίστου

 

 

 

Ηλικία 4 – 5 ετών:

  • Κατανοεί τις έννοιες των αριθμών έως το 3
  • Αναγνωρίζει 1 έως 3 χρώματα
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο 2800 ή περισσότερων λέξεων
  • Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 900 έως 2000 ή περισσότερων λέξεων
  • Μετράει ως το 10 μηχανικά
  • Χρησιμοποιεί γραμματικά σωστές προτάσεις
  • Χρησιμοποιεί προτάσεις 4 έως 8 λέξεων
  • Απαντά σε σύνθετες ερωτήσεις που αποτελούνται από 2 μέρη
  • Ρωτά για ορισμούς λέξεων
  • Μιλά με μια συχνότητα 186 λέξεων ανά λεπτό περίπου
  • Μειώνεται ο συνολικός αριθμός των επαναλήψεων
  • Παράγει σύμφωνα με 90% ακρίβεια
  • Μειώνεται σημαντικά ο αριθμός των συνεχών ηχητικών παραλείψεων και των υποκατάστατων
  • Ο λόγος του είναι συνήθως καταληπτός από τους ξένους
  • Μιλά σχετικά με εμπειρίες στο σχολείο, σε σπίτια φίλων κτλ.
  • Αναμεταδίδει με ακρίβεια μια μεγάλη ιστορία
  • Δίνει προσοχή σε μια ιστορία και απαντά σε απλές ερωτήσεις σχετικά με αυτή
  • Χρησιμοποιεί κτητικές αντωνυμίες, μέλλοντα χρόνο και συγκριτικά μορφήματα στις προτάσεις

Ηλικία 5 – 6 ετών:

  • Ονομάζει 6 βασικά χρώματα και 3 βασικά σχήματα
  • Ακολουθεί εντολές που αποτελούνται από 3 μέρη
  • Κάνει ερωτήσεις με το «πως»
  • Απαντά λεκτικά στο «Γεια» και στο «Τι κάνεις;»
  • Χρησιμοποιεί παρελθόντα χρόνο και μέλλοντα κατάλληλα
  • Χρησιμοποιεί συνδέσμους
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο περίπου 13000 λέξεις
  • Ονομάζει τα αντίθετα
  • Ονομάζει διαδοχικά ημέρες της εβδομάδας
  • Μετρά ως το 30 μηχανικά
  • Ανταλλάσσει πληροφορίες και κάνει ερωτήσεις
  • Χρησιμοποιεί προτάσεις με λεπτομέρειες
  • Αναμεταδίδει με ακρίβεια μια ιστορία
  • Τραγουδά ολόκληρα τραγούδια και απαγγέλει παιδικά ποιηματάκια
  • Επικοινωνεί εύκολα με ενήλικες και άλλα παιδιά

Ηλικία 6 – 7 ετών:

  • Ονομάζει κάποια γράμματα, αριθμούς και νομίσματα
  • Τοποθετεί κατά σειρά αριθμούς
  • Κατανοεί το «αριστερά» και το «δεξιά»
  • Χρησιμοποιεί αυξανόμενα πιο σύνθετες περιγραφές
  • Απασχολείται με συζητήσεις
  • Έχει αντιληπτικό λεξιλόγιο περίπου 20000 λέξεων
  • Χρησιμοποιεί προτάσεις 6 λέξεων περίπου
  • Κατανοεί τις περισσότερες έννοιες του χρόνου
  • Απαγγέλει το αλφάβητο
  • Μετράει ως το 100 μηχανικά
  • Χρησιμοποιεί περισσότερα μορφολογικά σημάδια καταλλήλως
  • Χρησιμοποιεί κατάλληλα την παθητική φωνή

Μήπως το παιδί μου έχει Μαθησιακές Δυσκολίες ή Δυσλεξία; Πώς μπορώ να το καταλάβω;

Θα μπορούσαμε να φανταστούμε τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες σαν μια ομπρέλα, η οποία περικλείει όλους τους πιθανούς τύπους δυσκολιών μάθησης, όπως η αναγνωστική ικανότητα, η επεξεργασία του γραπτού λόγου, η κατανόηση κειμένων, η δυσορθογραφία (πολλά ορθογραφικά λάθη), η δυσαριθμησία (ελαττωμένη ικανότητα για μαθηματικούς υπολογισμούς και πράξεις), η κακή μνήμη. Η γνωστή σε όλους δυσλεξία, ανήκει στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.

Οι μαθησιακές δυσκολίες διαχωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τις ειδικές και τις γενικές. Η κάθε κατηγορία περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές δυσχερειών. Οι γενικού τύπου μαθησιακές δυσκολίες απευθύνονται σε άτομα με νοητικό δυναμικό χαμηλότερο του φυσιολογικού, ενώ αντίθετα οι ειδικές χαρακτηρίζουν άτομα με ένα πολύ καλό δυναμικό, καθώς δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που αυτό βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα από το φυσιολογικό. Οι μαθησιακές δυσκολίες ενυπάρχουν σε κάθε πολιτισμό που χρησιμοποιείται η γραπτή γλώσσα.

Τι είναι η Δυσλεξία;

Το παιδί με δυσλεξία, πέρα από αυτήν τη μαθησιακή ιδιαιτερότητα, μπορεί να χαρακτηριστεί προνομιούχο, καθώς τα περισσότερα από αυτά έχουν ένα πολύ δυνατό νοητικό δυναμικό, χαρισματικό. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όλων των δυσλεκτικών είναι ο Αϊνστάιν!

Ο κόσμος αυτών των παιδιών διαφέρει από των υπολοίπων, μόνο σε βαθμολογικές επιδόσεις, όπως 8 αντί για 10 ή 16 αντί για 20 στον έλεγχο του μαθητή. Ο διαφορετικός τρόπος επεξεργασίας της γλώσσας δεν τους στερεί τα όνειρα. Η μειωμένη επίδοση στο σχολείο δεν αποτελεί επιλογή τους, αλλά απόρροια αυτής της διαφορετικότητας.

Υπάρχουν δύο τύποι δυσλεξίας. Η επίκτητη, η οποία είναι αποτέλεσμα ενός τραυματισμού ή κάποιας εγκεφαλικής ασθένειας και η εξελικτική, η οποία γίνεται αντιληπτή από τη στιγμή που το παιδί μαθαίνει να διαβάζει.

Τα αγόρια πλήττονται τέσσερις φορές περισσότερο συγκριτικά με τα κορίτσια. Γενικά, η δυσλεξία είναι παρούσα σε ποσοστό 15% του γενικού πληθυσμού, δηλαδή ένα στα εφτά παιδιά σήμερα πάσχουν από αυτήν.

Που οφείλεται η Δυσλεξία;

Η δυσλεξία σε ποσοστό μόλις 85% κληρονομείται, ως «δώρο» στο DNA. Η ενδεχόμενη αναποτελεσματικότητα των παιδιών με δυσλεξία στις σχολικές δεξιότητες οφείλεται στην νευρολογική δομή του εγκεφάλου. Πρόκειται για μια ανωμαλία, κυρίως του αριστερού ημισφαίριου, όπου βρίσκεται το γλωσσικό κέντρο. Κάποιο ή κάποια χρωμοσώματα, επίσης, είναι υπεύθυνα για την εμφάνισή της. Επιπροσθέτως, κατά τη διάρκεια του 5ου ή 6ου μήνα εγκυμοσύνης πιθανολογείται να υπήρξε κάποια βλάβη στη δημιουργία του εγκεφαλικού φλοιού. Δεν οφείλεται σε κάποια οργανική δυσλειτουργία ακοής ή όρασης.

Ποια είναι τα Συμπτώματα της Δυσλεξίας;

Σε κάθε παιδί η συμπτωματολογία είναι διαφορετική. Παρ’ όλα αυτά, κάθε παιδί με δυσλεξία παρουσιάζει κυρίως προβλήματα γραφής και ανάγνωσης. Η αναγνωστική ικανότητα ενός παιδιού με δυσλεξία είναι περιορισμένη. Περιγράφεται ως αργή, συλλαβική, χωρίς ροή και χρώμα. Πολλές φορές είναι μηχανική, αλλά χωρίς νόημα. Παρατηρούνται και παραποιήσεις λέξεων (άσπρο αντί για άστρο), παραλείψεις (κοα αντί για κότα), προσθέσεις (κοοτα), αντικαταστάσεις (θίλος αντί για φίλος) και αντιμεταθέσεις γραμμάτων (κούλκα αντί για κούκλα) και συλλαβών, τόσο στην ανάγνωση όσο και στην γραφή. Η κατανόησή τους πολλές φορές δεν είναι καλή, διότι επιστούν την προσοχή τους στη ροή της ανάγνωσης.

Παραδείγματα λαθών στην Ανάγνωση παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία:

  • Παραποιήσεις σε λέξεις (άσπρο αντί για άστρο)
  • Παραλείψεις  γραμμάτων σε λέξεις  (κοα αντί για κότα)
  • Προσθήκες γραμμάτων σε λέξεις (κοοτα)
  • Αντικαταστάσεις γραμμάτων σε λέξεις (θίλος αντί για φίλος)
  • Αντιμεταθέσεις γραμμάτων σε λέξεις (κουλκα αντί για κούκλα) και συλλαβών (στέπη αντί για τσέπη)
  • Ανάγνωση κατά συμπερασμό (λουλουδάκια αντί για λαγουδάκια)
  • Παρατονισμοί σε λέξεις (χόρδη αντί για χορδή)
  • Δυσκολία στην φωνολογική ενημερότητα παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία

Πολλά, επίσης, παιδιά με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία μπορούν να παρουσιάσουν αδυναμία ακουστικής σύλληψης και διάκρισης φθόγγων. Πιο συγκεκριμένα:

  • Δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τους φθόγγους που μοιάζουν ηχητικά μεταξύ τους, όπως α-ο, ο-ου, ε-ι, β-φ, δ-θ, σ-ζ-ξ
  • Εμφανίζουν αδεξιότητα οπτικής αντίληψης, δυσκολεύονται πολύ να συγκρατήσουν λέξεις που μοιάζουν μεταξύ τους, ή/και φθόγγους κ-γκ, π-μπ)
  • Παρουσιάζουν δυσκολία στη μνήμη
  • Η οπτική δυσκολία δημιουργεί και προβλήματα μνήμης
  • Εμφανίζουν ανεπάρκεια παρατηρητικότητα των μορφών
  • Παρουσιάζουν δυσκολία να συγκρατήσουν στη μακρόχρονη μνήμη τους το σχήμα και την μορφή
  • Εμφανίζουν δυσχέρεια στον προσανατολισμό χώρου (δεξιά-αριστερά) και προσδιορισμό του χρόνου
  • Στον γραπτό λόγο, υπάρχουν πολλά ορθογραφικά λάθη ακόμη και σε λέξεις που έχουν διδαχθεί, εξαιτίας του περιορισμένου οπτικού τους λεξιλογίου. Πολύ συχνά παρατηρείται καθρεπτική γραφή (3-ε, 9-ρ), ή γράφουν τις λέξεις ξεκινώντας από δεξιά προς τα αριστερά.
  • Συνήθως, η εικόνα του γραπτού είναι ακατάστατη, με μουτζούρες, κενά, κακογραφία, χωρίς σημεία στίξης, απουσία κεφαλαίου γράμματος στην αρχή της πρότασης και παρατονισμούς ή παράλειψη τόνων.

Παραδείγματα λαθών στη Γραφή παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία:

  • Γραμματικά – καταληκτικά λάθη (πόδη αντί για πόδι)
  • Παραγωγικά – συνθετικά λάθη (μαθήτρηα αντί για μαθήτρια)
  • Θεματικά λάθη (κοίκλος αντί για κύκλος)
  • Φωνολογικά λάθη (φυμός αντί για θυμός)
  • Ενδοβολή κεφαλαίου γράμματος μέσα στη λέξη (παιΔί αντί για παιδί)
  • Παραλείψεις τόνων (παπι αντί για παπί)
  • Παρατονισμοί (πορτά αντί για πόρτα)
  • Καθρεφτική γραφή (3-ε, 9-ρ)
  • Λέξεις ξεκινώντας από δεξιά προς τα αριστερά (ατόκ αντί για κότα)

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για την Δυσλεξία – Μαθησιακή Δυσκολία;

Οι γονείς είναι καλό να αφυπνιστούν και να πληροφορηθούν σχετικά με την ιδιαιτερότητα του παιδιού τους. Είναι σημαντικό να συμβουλευτούν κατάλληλα βιβλία για τον τρόπο με τον οποίο θα βοηθούν στο διάβασμα.  Επιπροσθέτως, οι γονείς θα πρέπει να είναι ενήμεροι για το τι προβλέπει το κράτος και ο νόμος για τη δυσλεξία, δηλαδή τι παρέχεται ως δωρεάν βοήθεια και να το διεκδικήσουν. Ο νόμος προβλέπει για αυτά τα παιδιά ειδικά τμήματα ένταξης σε κάθε σχολείο, παρ’ όλα αυτά στα περισσότερα σχολεία τα τμήματα αυτά δε λειτουργούν.

Διάγνωση Δυσλεξίας – Μαθησιακής Δυσκολίας 

Η επίσημη διάγνωση της δυσλεξίας μπορεί να γίνει στο τέλος της Α’ δημοτικού, αν και κάποια σημάδια ίσως «προειδοποιούν» από την προσχολική κιόλας ηλικία. Η ενεργή συμμετοχή των γονιών παίζει σημαίνοντα ρόλο στην εξελικτική πορεία των ανωτέρω δυσκολιών. Οι γονείς δεν πρέπει να χάσουν χρόνο, πειραματιζόμενοι οι ίδιοι με τις δυσκολίες ή ρωτώντας σχετικά με αυτές μη-ειδικευμένα άτομα. Οφείλουν να κινητοποιηθούν ευθύς αμέσως μόλις αντιληφθούν κάποιες ενδεχόμενες δυσκολίες, καθώς γύρω από μια αποτυχία δημιουργείται σχεδόν κατά κόρον ένα ντόμινο αποτυχιών.

Η διάγνωση μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο σε ιδιωτικούς όσο και σε δημόσιους φορείς. Προσοχή! Για να ληφθεί όμως υπ’ όψιν η γνωμάτευση από κρατικές υπηρεσίες και από το σχολείο, απαιτείται να είναι είτε από τα ΚΕΔΥ, είτε από τα Ιατροπαιδαγωγικά κέντρα. Χρειάζεται, ωστόσο, οι γονείς να δείξουν υπομονή και επιμονή, καθώς υπάρχει μεγάλη λίστα αναμονής στους δημόσιους φορείς μέχρις ότου εξεταστεί το παιδί.

Ποιοί παράγοντες συμβάλλουν στη φθορά μιας σχέσης;

Πέραν του χρόνου, της συνήθειας ή ακόμα και της «βαριεστιμάρας» που εάν δεν προσέξει το ζευγάρι μπορεί να προκληθεί, πολλοί παράγοντες είναι δυνατό να οδηγήσουν στη φθορά μιας σχέσης.

Ο πιο προφανής παράγοντας είναι ο ενδοατομικός σε κάθε μέλος του ζευγαριού, ο οποίος σχετίζεται με τις διαφοροποιήσεις στις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις προσδοκίες του καθενός για το μέλλον. Μερικοί άνθρωποι διαπιστώνουν μετά από κάποια χρόνια συμβίωσης ότι στην πραγματικότητα είτε έκαναν λάθος στην αρχική τους αξιολόγηση για το άτομο το οποίο διάλεξαν να τους συντροφεύει είτε δεν έκαναν λάθος τότε, αλλά τα πράγματα τώρα έχουν αλλάξει σε σημείο που η συνύπαρξη να τίθεται σε αμφιβολία. Με άλλα λόγια, μεγαλώνοντας βλέπουν τους εαυτούς τους  να απομακρύνονται αντί να πλησιάζουν.

Υπάρχουν όμως και διατομικοί παράγοντες που προκαλούν φθορά στις σχέσεις. Αυτοί έχουν να κάνουν με επιδράσεις άλλων ατόμων. Οι «συνήθεις ύποπτοι» σε τέτοιες περιπτώσεις είναι οι γονείς του ζευγαριού «τα πεθερικά», που στις μεσογειακές κουλτούρες παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή τους

Ποια είναι η πρώτη σοβαρή Ψυχολογική «δοκιμασία»  που περνά ένα ζευγάρι;

Η πρώτη ψυχολογική «δοκιμασία» που περνά ένα ζευγάρι είναι το πρώτο παιδί. Αυτή «η δοκιμασία» ενδέχεται να ξεκινήσει ακόμη και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Όσο και εάν το ζευγάρι έχει ταυτιστεί,  οι δύο ρόλοι αρχίζουν να διαφοροποιούνται. Η γυναίκα επωμίζεται ορισμένες καταστάσεις βιολογικές και συναισθηματικές που όσο και εάν έχει τη διάθεση ο σύζυγος να συμμεριστεί απομένουν βασική ευθύνη της γυναίκας.

Έτσι η εγκυμοσύνη προδιαθέτει τη γυναίκα για ορισμένες καταστάσεις συναισθηματικές που είναι διαφορετικές αν το ζευγάρι επιθυμούσε αυτή την εγκυμοσύνη και διαφορετικές εάν δεν την επιθυμούσε. Όταν η εγκυμοσύνη είναι επιθυμητή τα πράγματα εξελίσσονται, από ψυχολογική πλευρά πολύ καλά. Όμως όταν η εγκυμοσύνη δεν είναι επιθυμητή, οι ψυχολογικές αντιδράσεις της γυναίκας αλλά και του άντρα είναι έντονες και πολύ σημαντικές για την ενότητα του ζευγαριού.

Το πρώτο παιδί λοιπόν δημιουργεί αυτές τις αναστατώσεις υποκειμενικές και αντικειμενικές, που όμως δεν επαναλαμβάνονται  με τη γέννηση κάθε παιδιού, γιατί ήδη το ζευγάρι έχει τη δύναμη προσαρμογής και τη γνώση.

Μαθησιακές Δυσκολίες – Δυσλεξία

Ο κόσμος των παιδιών με δυσλεξία δεν διαφέρει από αυτόν των υπολοίπων. Η δυσκολία να επεξεργαστούν τη γλώσσα δεν τα εμποδίζει να διεκδικήσουν τη ζωή και όλα όσα ονειρεύονται. Η κακή πολλές φορές επίδοση στο σχολείο δεν είναι επιλογή τους, αλλά αποτέλεσμα των δυσκολιών τους. Τα έλλειματά τους, μπορούν να τα ξεπεράσουν μέσα από την αναπτυγμένη τους οπτική και ακουστική αντίληψη.

Η δυσλεξία ανήκει στις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες. Πλήττει το 15% του γενικού πληθυσμού, δηλαδή ένα στα εφτά παιδιά πάσχουν από δυσλεξία. Τα αγόρια έχουν μεγαλύτερο προβάδισμα, καθώς στα πέντε παιδιά, τα τέσσερα είναι αγόρια.

Που οφείλεται η δυσλεξία;

Είναι τεράστιος μύθος πως τα παιδιά με δυσλεξία έχουν χαμηλό νοητικό δυναμικό. Αντιθέτως, η δυσλεξία συνήθως συνδέεται με ένα χαρισματικό IQ.

Οι δυσχέρειες που εμποδίζουν τα παιδιά να ανταπεξέλθουν επάξια σε όλες τις σχολικές δεξιότητες οφείλονται στην νευρολογική δομή του εγκεφάλου και όχι στην έλλειψη κινήτρων, την τεμπελιά ή το στερημένο οικογενειακό περιβάλλον. Πρόκειται για μια ανωμαλία, κυρίως του αριστερού ημισφαίριου, όπου βρίσκεται το γλωσσικό κέντρο. Επιπροσθέτως, κατά τη διάρκεια του 5ου ή 6ου μήνα εγκυμοσύνης πιθανολογείται να υπήρξε κάποια βλάβη στην δημιουργία του εγκεφαλικού φλοιού. Κάποιο ή κάποια χρωμοσώματα επίσης είναι υπεύθυνα για την εμφάνιση της δυσλεξίας. Τα γονίδια, έρευνες έχουν αποδείξει ότι επιδρούν, επομένως, μέσα στα χαρακτηριστικά που κληρονομεί ένα παιδί είναι και η δυσλεξία.

Η δυσλεξία είναι εφ’όρου ζωής…

Δυστυχώς η δυσλεξία δεν εξαλείφεται ποτέ από τη ζωή του ατόμου. Ωστόσο, με σωστή παρέμβαση από ειδικούς, δηλαδή μέσα από ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα που να καλύπτει τις ανάγκες του εκάστοτε παιδιού, μπορεί να αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό. Όσο πιο έγκαιρα διαγνωστεί, τόσο καλύτερα θα είναι τα αποτελέσματα .

Συμπτώματα

Σε κάθε παιδί η συμπτωματολογία είναι διαφορετική. Παρ’ όλα αυτά, όλα τα παιδιά με δυσλεξία παρουσιάζουν προβλήματα γραφής και ανάγνωσης.

Η αναγνωστική ικανότητα ενός παιδιού με δυσλεξία είναι περιορισμένη. Περιγράφεται ως αργή, συλλαβική, χωρίς ροή και χρώμα. Πολλές φορές είναι μηχανική, αλλά χωρίς νόημα. Παρατηρούνται και παραποιήσεις λέξεων (άσπρο αντί για άστρο), παραλείψεις (κοα αντί για κότα), προσθέσεις (κοοτα), αντικαταστάσεις (θίλος αντί για φίλος) και αντιμεταθέσεις γραμμάτων (κουλκα αντί για κούκλα) και συλλαβών, τόσο στην ανάγνωση όσο και στην γραφή.

Στον γραπτό λόγο, υπάρχουν πολλά ορθογραφικά λάθη ακόμη και σε λέξεις που έχουν διδαχθεί, εξαιτίας του ότι, το οπτικό τους λεξιλόγιο είναι περιορισμένο. Συνήθως, η εικόνα του γραπτού είναι ακατάστατη, με μουτζούρες, κενά, κακογραφία, χωρίς σημεία στίξης, απουσία κεφαλαίου γράμματος στην αρχή της πρότασης και παρατονισμούς ή παράλειψη τόνων.

Το άτσαλο γραπτό τους συχνά προκύπτει από το άγχος και την ανασφάλεια να μην γίνονται αντιληπτά τα λάθη από τους συμμαθητές και τους γύρω τους. Έτσι, γράφουν με ένα τρόπο δυσανάγνωστο.

Διάγνωση

Η επίσημη διάγνωσης της δυσλεξίας μπορεί να γίνει στο τέλος της Α’ δημοτικού. Είναι σημαντικό, οι γονείς να μην χάσουν χρόνο και να κινητοποιηθούν αμέσως μόλις αντιληφθούν κάποιες ενδεχόμενες δυσκολίες, καθώς μια αποτυχία στο σχολείο δημιουργεί και άλλα προβλήματα, όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση και άσχημη εικόνα εαυτού. Η κακή βαθμολογία στο μυαλό ενός παιδιού, μεταφράζεται ως κακό παιδί.

Η διάγνωση γίνεται σε δημόσιους φορείς, είτε στα ΚΕΔΥ είτε στα Ιατροπαιδαγωγικά κέντρα. Χρειάζεται βέβαια υπομονή, καθώς υπάρχει μεγάλη λίστα αναμονής μέχρι να εξεταστεί το παιδί. Εξαιτίας αυτού, κάποιοι γονείς  επισκέπτονται ιδιωτικά κέντρα.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς;

Είναι σημαντικό, οι γονείς να αποδεχτούν το πρόβλημα που αντιμετωπίζει το παιδί τους και να το στηρίξουν. Δεν διαβάζει, δεν σημαίνει ότι δεν θέλει αλλά ότι δεν μπορεί.

Οι γονείς θα πρέπει να είναι ενήμεροι για το τι προβλέπει το κράτος και ο νόμος για τη δυσλεξία, δηλαδή τι παρέχεται ως δωρεάν βοήθεια και να το διεκδικήσουν. Δυστυχώς, ενώ σύμφωνα με το νόμο υπάρχουν τμήματα ένταξης για αυτά τα παιδιά, στα περισσότερα σχολεία δεν λειτουργούν. Λέγεται πως οφείλεται στη δικαιοδοσία της διευθύντριας η δημιουργία ενός τέτοιου τμήματος στα σχολικά πλαίσια.

Προτείνεται: 

Τα παιδιά με δυσλεξία να εγγραφούν στα νέα σχολεία τα λεγόμενα «πιλοτικά» που ξεκίνησαν να λειτουργούν κατά το έτος 2011-2012. Υπάρχει περιορισμένος αριθμός τέτοιων σχολείων σε όλη την Αττική αλλά σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε αποδείχθηκε πως είναι η  καλύτερη επιλογή για τους μαθητές που εμφανίζουν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, διότι πρωταγωνιστής είναι ο μαθητής και όχι το βιβλίο.

Κρίνεται απαραίτητο εάν υπάρχουν πολλά μαθησιακά κενά, πέρα από το τμήμα ένταξης που θα παρακολουθεί στο σχολείο, το παιδί να παρακολουθεί και ένα εξωσχολικό πρόγραμμα παρέμβασης «ειδική μαθησιακή διαπαιδαγώγηση».

 

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ)

Πολλοί γονείς παραπονούνται και περιγράφουν το παιδί τους ως παραπάνω ζωηρό από τα υπόλοιπα, με έντονη και συνεχή κίνηση, αδυναμία στη συγκέντρωση και δυσχέρεια στην επιτέλεση μιας δραστηριότητας με προσοχή. Οι ανωτέρω συμπεριφορές φαίνεται να γίνονται αντιληπτές και από τους δασκάλους, οι οποίοι με τη σειρά τους, αφού αποτύχουν, ενδεχομένως, σε μία σειρά προσπαθειών διευθέτησης της διαταρακτικής συμπεριφοράς του παιδιού, αναζητούν τους γονείς για να λάβουν τα μέτρα τους, κάνοντας σχόλια όπως: «Είναι ταραξίας. Δε συγκεντρώνεται στο μάθημα. Συνέχεια διακόπτει και κάνει φασαρία.» Άμεση απόρροια είναι οι γονείς, ενίοτε, να νιώθουν ντροπή και να προσπαθούν με διάφορους τρόπους, ήρεμους και λιγότερο ήρεμους, μέσα από νουθετήσεις, μαλώματα, τιμωρίες και άλλες συναφείς συμπεριφορές, να κατευνάσουν τη ζωηρή στάση του παιδιού τους.

Συχνά κάτι τέτοιο, όμως, φέρνει τους γονείς αντιμέτωπους με μία κατάσταση σχεδόν ανεξέλεγκτη: η δική τους συσσωρευμένη ενέργεια που γίνεται εμφανής μέσα από τα παντός τύπου κηρύγματα περί κοσμίας διαγωγής φαίνεται πως δεν μπορεί να αποτελέσει τον αγωγό όπου θα εκτονωθεί και θα διοχετευτεί η ενέργεια του δικού τους παιδιού, με αποτέλεσμα να επιδεινώνουν αντί να βελτιώνουν την κατάσταση. Από τη μία το παιδί εξακολουθεί να είναι παρορμητικό και υπερκινητικό και από την άλλη, οι γονείς νιώθουν ανήμποροι να του επιβληθούν.

Σαφώς, οι εικόνες που μόλις σκιαγραφήθηκαν δεν αναφέρονται στη φυσιολογική ζωηρή συμπεριφορά ενός παιδιού, αλλά σε μία κατάσταση, κατά την οποία η λειτουργικότητα του παιδιού φθίνει λόγω της αδυναμίας του να παραμείνει συγκεντρωμένο. Σε αυτές τις περιπτώσεις γίνεται λόγος για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ). Πρόκειται για μία από τις πιο συνήθεις διαταραχές της παιδικής ηλικίας και εφηβείας, καθώς πλήττει, κατά προσέγγιση, το 5-7% του γενικού πληθυσμού, η οποία όμως μπορεί να συνεχιστεί και κατά την ενήλικη ζωή.

Ο εντοπισμός των παρορμητικών συμπεριφορών ξεκινά από την ηλικία των 3 ετών, ωστόσο, η διάγνωση γίνεται όταν το παιδί εντάσσεται στο σχολικό πλαίσιο, οπότε και οι επιπτώσεις των εν λόγω συμπεριφορών είναι περισσότερο εμφανείς στο άτομο και στο περιβάλλον του με την έναρξη του σχολείου.

Η ΔΕΠ-Υ ταξινομείται σε τρεις υποτύπους:

  • Τύπος Απροσεξίας:

Το παιδί δεν μπορεί να εστιάσει την προσοχή του και άρα, ούτε και να συγκεντρωθεί. Δεν προσέχει τις λεπτομέρειες, αποσυντονίζεται, ξεχνά να επιτελέσει ή να ολοκληρώσει υποχρεώσεις -όπως για παράδειγμα τις εργασίες του στο σχολείο- ονειροπολεί κατά τη διάρκεια της ημέρας, χάνει τα πράγματά του και δεν μπορεί να οργανωθεί.

Δεδομένου ότι αυτά τα παιδιά δε χαρακτηρίζονται από διασπαστική συμπεριφορά, είναι πιθανό τόσο οι γονείς όσο και οι δάσκαλοι να μην παρατηρήσουν ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα που χρίζει αντιμετώπισης, με αποτέλεσμα να μη γίνει διάγνωση.

  • Τύπος Υπερκινητικότητας – Παρορμητικότητας

Αυτός ο τύπος χαρακτηρίζεται από τη δυσκολία του παιδιού να μείνει ακίνητο και ήσυχο για πολλή ώρα. Ως εκ τούτου, μπορεί να μιλάει ακατάπαυστα, να κινείται συνέχεια, να διακόπτει, να αντιδρά άμεσα στα ερεθίσματα χωρίς πρώτα να σκεφτεί, να είναι ανυπόμονο και να δυσκολεύεται να ακολουθήσει δραστηριότητες που απαιτούν την αναμονή, να είναι ζωηρό και να μην ακολουθεί τους κανόνες ενός παιχνιδιού.

  • Συνδυασμένος Τύπος

Ο τύπος αυτός αφορά ένα συνδυασμό συμπτωμάτων από τις δύο ανωτέρω κατηγορίες και αποτελεί τον πιο συνήθη τύπο μεταξύ του πληθυσμού με ΔΕΠ-Υ.

Που οφείλεται η ΔΕΠΥ και πως γίνεται η Διάγνωση;

Μέχρι και σήμερα δεν έχει βρεθεί η ακριβής αιτία που προκαλεί την εν λόγω διαταραχή. Πολλοί επιστήμονες κάνουν λόγω για κληρονομικότητα, άλλοι υποστηρίζουν το ρόλο του καπνίσματος, της κατανάλωσης αλκοόλ ή της έκθεσης της μητέρας σε μόλυβδο και άλλες τοξικές ουσίες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ενώ άλλοι υποστηρίζουν την επιρροή του υπερβολικού άγχους κατά την ίδια περίοδο.

Όποια και να είναι η αιτία, η διάγνωση της ΔΕΠ-Υ απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και για να γίνει, θα πρέπει πρώτα να αποκλειστούν τυχόν οργανικά ή άλλα προβλήματα, όπως προβλήματα ακοής ή όρασης, γνωστικές δυσκολίες, νοητική στέρηση, κατάθλιψη, ψύχωση ή κάποια άλλη διαταραχή, η οποία θα μπορούσε να αναπτύξει κάποια από τα συμπτώματα που παρατηρούνται και στη ΔΕΠ-Υ, καθώς και το ενδεχόμενο αντίδρασης σε κάποιο έντονο γεγονός, όπως π.χ. ο θάνατος ενός γονέα.

Επίσης, θα πρέπει να εξεταστεί εάν το παιδί υιοθετεί τις αναφερόμενες συμπεριφορές για μεγάλο χρονικό διάστημα, πότε πυροδοτούνται, καθώς και εάν συμβαίνουν συχνότερα όταν βρίσκεται σε συγκεκριμένα μέρη.

Πως μπορεί να βοηθήσει η θεραπεία;

Η ΔΕΠ-Υ είναι μία διαταραχή που δεν εξαλείφεται διά παντός. Ωστόσο, με την κατάλληλη θεραπεία, μπορεί να καταστήσει το παιδί σε θέση να διαχειρίζεται τις συμπεριφορές που υπό άλλες συνθήκες θα του δημιουργούσαν πρόβλημα. Ως εκ τούτου, η θεραπεία μπορεί να προσφέρει μία φυσιολογική και ποιοτική ζωή στο παιδί.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ειδικής αγωγής, ψυχοθεραπεία ή ακόμη και φαρμακοθεραπεία σε κάποιες πιο έντονες περιπτώσεις, καθώς και αγωγή και συμβουλευτική στους γονείς. Αξίζει να σημειωθεί ότι οποιαδήποτε παρέμβαση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου ατόμου και, κατά προτίμηση, να λαμβάνει χώρα σε ατομικό επίπεδο, καθώς τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ φαίνεται να αποδίδουν καλύτερα σε διατομικές παρά σε διομαδικές καταστάσεις.

Χρήσιμες συμβουλές για γονείς και εκπαιδευτικούς

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί από την πλευρά τους, θα μπορούσαν να βάλουν το δικό τους λιθαράκι στην αντιμετώπιση, μέσα από την υιοθέτηση μίας κατανοητικής και υπομονετικής στάσης, η οποία θα μπορεί να αποπνεύσει στο παιδί την ηρεμία που χρειάζεται για να επιτελέσει τις λειτουργίες και δραστηριότητες που καλείται να φέρει εις πέρας. Κάποιες χρήσιμες συμβουλές που θα μπορούσαν να ακολουθηθούν είναι οι εξής:

  • Επιτρέψτε στο παιδί να κάνει συχνά διαλείμματα όταν διαβάζει ή γενικότερα όταν καλείται να ασχοληθεί με οτιδήποτε.
  • Παροτρύνετε το παιδί να απασχολεί τα χέρια του με δύο μικρά μαλακά μπαλάκια όταν διαβάζει ή επιτρέψτε του να διαβάζει όρθιο, ακόμη και αν χρειάζεται να πηγαινοέρχεται μέσα στο δωμάτιο. Με αυτό τον τρόπο δίνεται η ευκαιρία στο παιδί να διοχετεύσει ένα μέρος της ενέργειάς του και να ικανοποιήσει την ανάγκη του να βρίσκεται σε κίνηση, με αποτέλεσμα να είναι σε θέση να συγκεντρωθεί καλύτερα.
  • Ενισχύστε το θετικά όταν καταφέρνει να ακολουθήσει κανόνες ή να μείνει συγκεντρωμένο.
  • Όσον αφορά τις δυσκολίες στη μνήμη, δομήστε μαζί με το παιδί ένα πρόγραμμα κι έπειτα χρησιμοποιείστε μεθόδους, όπως η χρήση αλάρμ, υπενθυμίσεων, post-it και άλλων συναφών μέσων προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες να ξεχάσει τελικά αυτό που έπρεπε να κάνει.
  • Διαμορφώστε το χώρο του παιδιού απλά, αποφεύγοντας μια εκκεντρική ή περίεργη διακόσμηση π.χ. με έντονες κουρτίνες ή χαλιά που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη διασπαστική συμπεριφορά του.

Σε κάθε περίπτωση, βοηθήστε το παιδί να αναγνωρίσει τις δυσκολίες του την ώρα που επιδίδεται σε μία παρορμητική, υπερκινητική ή διασπαστική συμπεριφορά, τονίζοντας παράλληλα ότι αν ξεχνά ή δυσκολεύεται να παρακολουθήσει κάτι, δε συμβαίνει επειδή είναι λιγότερο ικανό από κάποιο άλλο παιδί που θα μπορούσε να τα έχει καταφέρει στη συγκεκριμένη περίπτωση, αλλά επειδή χρησιμοποιεί άλλους τρόπους επεξεργασίας των ερεθισμάτων γύρω του.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι οι όποιες αδυναμίες δεν έγκεινται σε κάποιο λάθος που έχει κάνει το παιδί ούτε και το καθιστούν κατώτερο από τα υπόλοιπα παιδιά.Όλοι μας έχουμε ελαττώματα και προτερήματα και καλούμαστε να ζήσουμε με αυτά και να τα αγαπήσουμε… και αυτό είναι το πιο σημαντικό μάθημα που καλείται να μάθει ένα παιδί!

Ποια είναι τα τυπικά στάδια φθοράς που περνά μια σχέση;

1. Άρνηση. Παρόλο που διαισθητικά και υποσυνείδητα ο ένας ή και οι δύο σύζυγοι αντιλαμβάνονται ότι η σχέση τους περνά μια κρίση, δεν το ομολογούν, δεν το παραδέχονται ούτε καν στον εαυτό τους. Κάποτε δηλώνουν μάλιστα και ικανοποιημένοι, αποδίδοντας τις όποιες δυσκολίες σε εξωγενείς παράγοντες. Αφιερώνουν όλο το χρόνο τους σε άλλα πράγματα (το σπίτι, τη σταδιοδρομία, τα παιδιά, τις επενδύσεις) και δεν ασχολούνται καθόλου με το σύντροφό τους.

2. Αναγνώριση του προβλήματος. Ο ένας από τους δύο συνειδητοποιεί ότι η προσωπική έλλειψη ικανοποίησης, πληρότητας και ευτυχίας που αισθάνεται συνδέεται άμεσα με το γάμο του. Στο στάδιο αυτό παρατηρούνται συνήθως εξωσυζυγικές σχέσεις, οι οποίες είναι η συνέπεια ύπαρξης του προβλήματος και όχι η αιτία της δημιουργίας του. Το ζευγάρι αρχίζει να μιλά ανοιχτά για τη δυσλειτουργία της σχέσης και το κάθε μέρος «ξεθάβει» παλαιότερες συγκρούσεις και διαφορές για να τεκμηριώσει το δίκιο του. Η κοινωνική ζωή της οικογένειας αλλάζει δραστικά και παρατηρείται απομόνωση και περισυλλογή. Μικρές ομάδες φίλων και συγγενών εμπλέκονται στο πρόβλημα και συσπειρώνονται γύρω από το μέλος στο οποίο αισθάνονται πιο κοντά.

3. Φυσικός Αποχωρισμός. Ο ένας από τους δύο, εκείνος που αισθάνεται το μεγαλύτερο πρόβλημα με τη συμβίωση, φεύγει από το σπίτι. Το στάδιο αυτό χαρακτηρίζεται από πλήρη αποδιοργάνωση της ζωής τόσο εκείνου που φεύγει (συνήθως εκείνης) που μένει. Δημιουργούνται πρακτικά και οικονομικά προβλήματα. Η πυρηνική οικογένεια μετατρέπεται σε διπυρηνική με την ύπαρξη δύο σπιτιών. Αν υπάρχουν μικρά παιδιά, τότε τα συναισθηματικά αλλά και τα πρακτικά  προβλήματα χρειάζονται άμεσο χειρισμό και ρύθμιση.

4. Απώλεια και Κατάθλιψη. Δεν χωρίζει κανείς από ένα σύντροφο μόνο. Χωρίζει ταυτόχρονα από έναν τρόπο ζωής, από έναν κοινωνικό κύκλο, από ένα κομμάτι του εαυτού του τοποθετημένο μέσα στο χρόνο και μέσα στο χώρο. Τα αισθήματα που τον κατακλύζουν είναι λύπη, κατάθλιψη, μοναξιά, φόβος και αγωνία για το μέλλον.

Κυρίως, όμως βιώνει την απώλεια όλων των πιο πάνω αγαπημένων ανθρώπων, αναμνήσεων, συνηθειών, κατοικίδιων ζώων ή και πραγμάτων με τα οποία ήταν συνδεδεμένος συναισθηματικά.

5. Θυμός και αμφιθυμία. Οι διαδικασίες του διαζυγίου, και ιδιαίτερα οι ρυθμίσεις οικονομικών εκκρεμοτήτων και η επιμέλεια των παιδιών, είναι ψυχοφθόρες και συνήθως προκαλούν εκνευρισμούς, συγκρούσεις και ανοιχτή ρήξη σε νομικό, κοινωνικό ή και προσωπικό επίπεδο. Κάποτε, στο στάδιο αυτό επικρατούν αισθήματα αμφισβήτησης αν η όλη ταλαιπωρία «άξιζε τον κόπο» και αν η απόφαση για διαζύγιο ήταν ορθή. Η αμφιθυμία φέρνει σκέψεις ή και προσπάθειες για επανασύνδεση.

6. Ανασυγκρότηση και αναδιοργάνωση. Μετά το επίσημο διαζύγιο, που κλείνει οριστικά τον κύκλο και βάζει σε τάξη ρόλους και συναισθήματα, τα πράγματα   ηρεμούν. Τα δύο μέρη προσπαθούν να συγκροτηθούν ξανά ως ξεχωριστές πια   οντότητες. Αυτό είναι δύσκολο, ιδιαίτερα για όσους είναι μαζί από νεαρή ηλικία   και έχτισαν ως ζευγάρι τη δημόσια ταυτότητα τους. Η αυτοαποκάλυψη και η   αυτοεκτίμηση τους σε όλα τα επίπεδα (κοινωνικό, επαγγελματικό, ερωτικό) δοκιμάζεται και αποδιοργανώνεται. Επιδιώκουν να αποδείξουν στον εαυτό τους και στους άλλους ότι μπορούν να τα καταφέρουν και μόνοι τους και ότι δεν έφταιγαν αυτοί για τον αποτυχημένο γάμο. Η εμμονή τους αυτή τους σπρώχνει   να μπουν πρόωρα σε νέες, συνήθως επώδυνα θνησιγενείς σχέσεις.

7. Αποδοχή και νέα επίπεδα επικοινωνίας. Η αποδοχή της πραγματικότητας   χρειάζεται χρόνο. Αν και όταν έρθει, οι δύο πρώην σύζυγοι βάζουν την σχέση   τους σε νέα βάση. Επικοινωνούν και συνεργάζονται ισότιμα για επίλυση τυχόν κοινών προβλημάτων που εκκρεμούν, σταματούν να αλληλοκατηγορούνται και δεν χρησιμοποιούν τα παιδιά ως όπλα εναντίον του άλλου. Βλέπουν μπροστά και προχωρούν με τη ζωή τους.

Πώς το άγχος των εξετάσεων μπλοκάρει τα όνειρα των μαθητών;

Η προετοιμασία για τις πανελλαδικές εξετάσεις είναι ίσως η πιο αγχωτική περίοδος με τις πιο πιεστικές εμπειρίες στην ζωή ενός έφηβου καθώς είναι ο προθάλαμος για την μετέπειτα εκπαιδευτική του εξέλιξη και την επαγγελματική του κατεύθυνση. Η διαδικασία της αξιολόγησης από μόνη της είναι μια στρεσογόνα κατάσταση για το άτομο, είτε αφορά στην εισαγωγή σε κάποιο εκπαιδευτικό ίδρυμα, είτε αφορά σε μια συνέντευξη για εργασία ή ακόμα σε μια προαγωγή. Ωστόσο οι εξετάσεις στην ψυχολογία ενός μαθητή αποτελούν μια επιπλέον δοκιμασία διότι λειτουργούν ως μέσο για την εκπλήρωση ή την ματαίωση των προσδοκιών του (των δικών του ή των γονιών του), την υποκειμενική πεποίθηση ότι έχει ή δεν έχει ικανότητες, την επίτευξη ή την αποθάρρυνση των ονείρων μιας επαγγελματικής αποκατάστασης.

Γενικότερα, οι εξετάσεις ως διαδικασία αξιολόγησης μπορούν συμβάλουν και στην επιβράβευση του «εγώ», των δυνατοτήτων του ατόμου και της εμπιστοσύνης στον εαυτό του. Ποιοι είναι ωστόσο οι παράγοντες που επιτείνουν το άγχος των εξετάσεων; Ποιες οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία του εφήβου; Με ποιους τρόπους μπορεί ένας μαθητής να αντιμετωπίσει το άγχος των εξετάσεων;

Πώς το άγχος των εξετάσεων μπλοκάρει τα όνειρα των μαθητών;

Πηγές του άγχους των εξετάσεων

Το άγχος έχει κυρίως μια ψυχογενή προέλευση που κάτω από συνθήκες έντονης πίεσης και φόβου το άτομο κινδυνεύει από μια ψυχική ευαλωτότητα (συναισθηματικές μεταπτώσεις, ακραίες εναλλαγές συναισθημάτων και συμπεριφορών) και από τις αρνητικές επιδράσεις στην σωματική του υγεία. Η πίεση των εξετάσεων αποτελεί έναν συνδυασμό σωματικής υπερδιέγερσης και ανησυχίας για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, που συχνά επηρεάζουν αρνητικά την απόδοση του μαθητή. Το άγχος για τις εξετάσεις -κυρίως των πανελλαδικών- κινητοποιείται από τις αρνητικές σκέψεις ή αρνητικές εμπειρίες που έχει το άτομο ενώ σε πολλές περιπτώσεις καταλήγει στη πλήρη ακινητοποίηση της προσπάθειας του (μηδενισμός γνωστικών λειτουργιών, πάγωμα σκέψης, ταχυπαλμίες, κρίσεις πανικού κ.ά.).

Το στρες των εξετάσεων έχει πολλές και διαφορετικές πηγές. Ο συνδυασμός διαφορετικών παραγόντων, δηλαδή σκέψεων, συναισθημάτων, αντιλήψεων που έχει ο μαθητής, αποτελούν κύριες αιτίες για τη δημιουργία του στρες. Από τους σημαντικότερους παράγοντες που δημιουργεί στρες στους μαθητές είναι η πεποίθηση ότι δεν επαρκούν οι ικανότητές τους για να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις των εξετάσεων. Εκτός από αυτήν την υποκειμενική αντίληψη για τον εαυτό τους, ο ανταγωνισμός που υπάρχει για τις περιορισμένες θέσεις στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα δημιουργεί επιπρόσθετο άγχος στους υποψήφιους φοιτητές. Επίσης, οι παγιωμένες αντιλήψεις και πεποιθήσεις από το οικογενειακό περιβάλλον (γονείς και συγγενείς), από το κοινωνικό περιβάλλον (φίλοι και εκπαιδευτικοί) και από τους θεσμούς, που ευνοούν την ανταγωνιστικότητα και δεν προβλέπουν εναλλακτικούς τρόπους αξιολόγησης, ωθούν συχνά τους έφηβους να δημιουργούν καταστροφικά σενάρια, όπως για παράδειγμα ότι θα είναι αποτυχημένοι αν δεν τα καταφέρουν στις εξετάσεις, γεγονός που προκαλεί περισσότερο άγχος και ενισχύει το αίσθημα της αναξιότητας.

Ψυχοσωματικές επιπτώσεις του άγχους των εξετάσεων

Το άγχος των εξετάσεων επιφέρει ποικίλες ψυχοσωματικές δυσλειτουργίες στους μαθητές. Ένα από τα πιο ψυχοφθόρα αποτελέσματα του άγχους των εξετάσεων είναι οι χαμηλές σχολικές αποδόσεις, η δυσκολία στη συγκέντρωση, τα προβλήματα μνήμης και γενικότερα τα προβλήματα ταξινόμησης, απομνημόνευσης και ανάκλησης των πληροφοριών της εκπαιδευτικής ύλης. Στα ψυχοσωματικά συμπτώματα συμπεριλαμβάνονται αυξημένοι καρδιακοί παλμοί, ίλιγγοι, αίσθημα πανικού, πονοκέφαλοι, πόνο στο στομάχι, ναυτία, δύσπνοια, ευερεθιστικότητα, υπερβολική εφίδρωση, τριχόπτωση, ταχυπαλμία κ.ά.. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι οι μαθητές με άγχος στις εξετάσεις σημειώνουν χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις από εκείνους που μπορούν και ελέγχουν το στρες.   Ο φόβος της αποτυχίας στις εξετάσεις δημιουργεί έντονα το αίσθημα της ανεπάρκειας, αυτό-ενοχοποίηση, αρνητική εικόνα εαυτού και υπερβολική απογοήτευση κατά τη σύγκριση του ατόμου με τους άλλους. Το άγχος των εξετάσεων, αποτελεί μέρος του «άγχους απόδοσης», το οποίο παρατηρείται σε περιπτώσεις όπου το άτομο αξιολογείται από τους άλλους και το αποτέλεσμα της αξιολόγησης καθορίζουν και την ταυτότητα του ατόμου.

Γονείς με άγχος εξετάσεων

Το άγχος παρατηρείται συχνά εκτός από τους μαθητές και στους γονείς. Πράγματι, οι διαδικασίες αξιολόγησης όπως τα τεστ, τα διαγωνίσματα δημιουργούν σε πολλούς  γονείς την ανάγκη να βοηθήσουν τα παιδιά τους. Η έντονη επιθυμία ορισμένων γονιών να συνδράμουν προκειμένου να βελτιώσουν την απόδοση του παιδιού, τους οδηγεί σε ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές με ναρκισσιστικές καταβολές (π.χ. ξενυχτούν μαζί τους, αναλαμβάνουν εργασίες, παίρνουν άδεια από την δουλειά τους την περίοδο των εξετάσεων κ.ά.) με αποτέλεσμα εκτός από τον έφηβο μαθητή να αγχώνονται και οι ίδιοι, τόσο για τη διαδικασία όσο και για το αποτέλεσμα της αξιολόγησης. Ωστόσο, επειδή το άγχος είναι κατά κάποιο τρόπο μεταδοτικό, όταν αγχώνεται ο γονιός μεταδίδει το αίσθημα της ανησυχίας του στο παιδί, έτσι δημιουργείται ένας «φαύλος κύκλος άγχους» με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ένταση του άγχους που βιώνει ο μαθητής καθώς νιώθει υποχρεωμένος να μην απογοητεύσει τους γονείς του. Έρευνες άλλωστε αναφέρουν ότι περίπου το 20% των μαθητών αντιμετωπίζουν υψηλό άγχος εξετάσεων, ενώ το 16% των μαθητών αντιμετωπίζουν μετρίως υψηλό άγχος. Συχνά ο ρόλος του γονιού από την  «υποστηρικτική» παρουσία του περνάει υποσυνείδητα σε μια «ελεγκτική» παρουσία που επιβαρύνει την ψυχοσωματική υγεία του εφήβου. Ορισμένοι γονείς ακόμα και άθελά τους υιοθετούν συμπεριφορές  που ταλαντεύονται ανάμεσα σε μια  ψυχογενή καταστροφολογία «αν δεν περάσεις στην σχολή θα πεινάσεις!», μια μαζοχιστική προβολή εαυτού «πόσες θυσίες κάνω για χάρη σου!» ή μια υπέρμετρη αισιοδοξία «δεν υπάρχει περίπτωση να μην περάσεις!» αυξάνοντας το άγχος και ενεργοποιώντας με αυτό τον τρόπο ψυχοσωματικά συμπτώματα και δυσλειτουργικές συμπεριφορές στον μαθητή.

Χρήσιμες συμβουλές για μαθητές και γονείς

Μαθητές:

  • Κατά την διάρκεια των εξετάσεων μια βόλτα, η ενασχόληση με μια αθλητική δραστηριότητα ξεκουράζουν το μυαλό από το διάβασμα και χαλαρώνουν την διάθεση του υποψήφιου μαθητή-φοιτητή
  • Το διάβασμα νυχθημερόν δεν βοηθάει σε τίποτα τις εξετάσεις αντίθετα κουράζει τον οργανισμό και την ψυχολογία του παιδιού.
  • Ο μαθητής μπορεί να γράψει σε μια στήλη σελίδας, τι είναι αυτό που του προκαλεί άγχος και σε μια άλλη τι είναι αυτό που μπορεί να του απαλύνει το συγκεκριμένο πρόβλημα (π.χ. μια βόλτα με το σκύλο του, να ακούσει ένα αγαπημένο τραγούδι, να μιλήσει με τον κολλητό του φίλο, κ.ά.) έτσι ώστε να ελέγξει το στρες.
  • Το διάβασμα σε συνδυασμό με την σωματική άσκηση χαλαρώνει και βοηθάει στις θετικές και ρεαλιστικές σκέψεις.
  • Οι μαθητές ωφελούνται πολύ από τη συμμετοχή τους σε ομάδες μελέτης και την παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης από τους εκπαιδευτικούς ή τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
  • Σε περίπτωση που τα πράγματα δεν εξελιχθούν σύμφωνα με τις προσδοκίες του μαθητή, αυτό δεν σημαίνει ακύρωση των επαγγελματικών στόχων ή της εκπαιδευτικής σταδιοδρομίας του. Υπάρχουν πολλοί εναλλακτικοί δρόμοι και εκπαιδευτικές ευκαιρίες, προκειμένου να μπορέσει κάποιος να επιτύχει αυτό που πραγματικά επιθυμεί και που τον κάνει ευτυχισμένο!

Γονείς:

  • Οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι αυτοί που δίνουν εξετάσεις και επιθυμητό είναι να βρίσκονται διακριτικά δίπλα στα παιδιά τους,  χωρίς να τους μεταδίδουν το άγχος των δικών τους προσδοκιών
  • Οι γονείς θα πρέπει πρώτα να είναι διαθέσιμη να ακούσουν τους φόβους των παιδιών και μετά να τα συμβουλέψουν. Οι γονείς είναι σύμμαχοι της προσπάθειας των παιδιών και όχι οι αξιολογητές τους
  • Οι γονείς είναι αυτοί που συχνά κρατούν τα κλειδιά της αυτοπεποίθησης του ή της ανασφάλειας του παιδιού. Η ενθάρρυνση, η αισιοδοξία είναι πολλαπλάσιας σημασίας, όταν προέρχονται από τις γονεϊκές φιγούρες.
  • Οι γονείς οφείλουν να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους ώστε να μιλούν με θετικό τρόπο για τον εαυτό τους, προκειμένου να αποφύγουν την καλλιέργεια αρνητικών ιδεών για τις ικανότητες και την αυτοεικόνα τους, π.χ. μπορούν να διορθώνουν εκφράσεις των παιδιών όπως «δεν είμαι αρκετά έξυπνος για να περάσω στο πανεπιστήμιο» με άλλες«έχω διαβάσει και θα κάνω το καλύτερο δυνατό που μπορώ».

 

 

error: Content is protected !!